Dùng AI trong giáo dục có hiệu quả tích cực hay không?

Trong lĩnh vực giáo dục, một trăn trở thường gặp của người dạy, người nghiên cứu, người làm chính sách là: "Tôi muốn cải tiến việc dạy học, nhưng làm sao để thiết kế và đo lường sao cho kết quả thực sự đáng tin cậy?".

Thực tế hiện nay, trong nhiều đề tài nghiên cứu khoa học có thực nghiệm, hầu hết đều khẳng định giải pháp đưa ra là có hiệu quả, nhưng kết quả trong nghiên cứu lại không thể tái lập lại trong bối cảnh thực tế, tức có độ lệch giữa kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tế.

Như vậy, để biết chắc chắn rằng một phương pháp giáo dục mới có mang lại tác động tích cực hay tiêu cực cho người học, cần hiểu về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm. Phương pháp này buộc người nghiên cứu bỏ qua cảm nhận chủ quan, nhìn vào quan hệ nhân - quả và yếu tố tác động.

Cuốn sách Nghiên cứu thực nghiệm trong giáo dục khoa học có mục tiêu giúp người học, người dạy và người nghiên cứu hiểu cách tổ chức tư duy thực nghiệm: từ việc đặt câu hỏi, thiết kế can thiệp, đến thu thập, phân tích và diễn giải dữ liệu một cách có ý thức và trách nhiệm.

Giáo sư Trần Trung (bên trái) và TS Lê Thị Thanh Tịnh (giữa) tại buổi ra mắt sách ngày 19/9. Ảnh: Phan Chi.

Giáo sư Trần Trung - tác giả cuốn sách - cho biết: "Để đánh hiệu quả của phương pháp dạy học, có một phương pháp nghiên cứu đó là phương pháp nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, nhiều học viên cao học, nghiên cứu sinh, người làm đề tài khoa học thường còn lúng túng với cách thiết kế nghiên cứu đo lường mức độ tác động hiệu quả của thực nghiệm sư phạm. Vì vậy, cuốn sách muốn đưa ra tư duy thực nghiệm, đưa ra cách thức để ta tổ chức hoạt động thực nghiệm, đo lường được hiệu quả của phương pháp dạy".

Cuốn sách "Nghiên cứu thực nghiệm trong giáo dục khoa học". Ảnh: FAHASA.

Hai tác giả của cuốn sách cho rằng nghiên cứu thực nghiệm ngày càng trở nên quan trọng trong thời đại trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, bởi "sự tỉnh táo và tính người" mà nghiên cứu thực nghiệm đòi hỏi.

"Công nghệ có thể xử lý dữ liệu nhanh hơn, nhưng việc suy luận nguyên nhân và đánh giá bối cảnh vẫn là đặc quyền của trí tuệ con người. Giáo dục là lĩnh vực đầy biến động, nơi mọi phép đo lường đều cần được đặt trong những ranh giới đạo đức và sự thấu cảm mà máy móc chưa thể thay thế", cuốn sách ghi trong lời mở đầu.

Cuốn sách được viết bởi Giáo sư Trần Trung và Tiến sĩ Lê Thị Thanh Tịnh. Giáo sư Trần Trung hiện là Giáo sư tại Đại học Quốc gia Hà Nội, Thư ký Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học giáo dục. Ông đã công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học uy tín thuộc hệ thống WoS, Scopus và trong các sách chuyên khảo do NXB quốc tế phát hành.

TS Lê Thị Thanh Tịnh tốt nghiệp Tiến sĩ Khoa học Giáo dục tại Đại học Leiden (Hà Lan), hiện công tác tại trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng. Bà là tác giả nhiều công bố quốc tế và trong nước về chủ đề giáo dục công dân số, phát triển chuyên môn cho giáo viên,...