Đặt hàng hải đúng vị trí trong chiến lược xây dựng VN thành quốc gia biển mạnh

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN.

Chiều 14/7, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Cùng dự có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và một số Tập đoàn, Tổng Công ty.

Tại buổi làm việc, sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi, phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đặt công nghiệp hàng hải quốc gia đúng vị trí trong chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là năng lực công nghiệp nền tảng, phục vụ phát triển kinh tế biển, tổ chức hệ thống giao thông thủy, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược.

Đất nước phải duy trì được những năng lực cốt lõi về thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải và bảo đảm kỹ thuật phương tiện thiết yếu; không để bị động khi chuỗi cung ứng gián đoạn, thị trường biến động hoặc xuất hiện tình huống khẩn cấp.

Phát triển công nghiệp đóng tàu theo tư duy hệ sinh thái, đồng bộ với đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, cảng, logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ trong suốt vòng đời phương tiện.

Không phát triển từng nhà máy, từng địa phương hoặc từng loại sản phẩm biệt lập; chính sách phải tạo được liên kết chuỗi, thị trường ổn định, phân công hợp lý và hiệu quả tổng thể.

Nhà nước kiến tạo phát triển, định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, tổ chức thị trường và bảo đảm những năng lực thiết yếu; không bao cấp trở lại, không làm thay doanh nghiệp.

Doanh nghiệp trực tiếp đầu tư, sản xuất, đổi mới, cạnh tranh và chịu trách nhiệm về hiệu quả; phải phân vai đúng, phát huy thế mạnh của từng khu vực kinh tế, bảo đảm cạnh tranh minh bạch và không dùng chính sách để che lấp yếu kém quản trị.

Phát triển có chọn lọc, có trọng tâm, có điều kiện, dựa trên nhu cầu thực và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Mọi lựa chọn phải căn cứ vào hiệu quả dài hạn, khả năng làm chủ hoặc tiếp nhận công nghệ, năng lực quản trị, thị trường và phần giá trị giữ lại trong nước; không chạy theo quy mô, thứ hạng hình thức; không đầu tư dàn trải, trùng lặp; không đánh đổi chất lượng, an toàn, môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn.

Hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và phát triển công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng phải phục vụ nâng cao năng lực tự chủ quốc gia. Nguồn lực quốc tế phải góp phần tiếp nhận công nghệ, nâng năng lực quản trị, phát triển nhà cung ứng, đào tạo nhân lực và mở rộng thị trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Về nhiệm vụ trước mắt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cần tập trung mở khóa thị trường, khai thác hiệu quả năng lực hiện có và xử lý các điểm nghẽn.

Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Chính phủ khẩn trương xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn 2050.

Chương trình phải xác định rõ mục tiêu, trọng tâm, lộ trình, nguồn lực, cơ chế tổ chức thực hiện; gắn kết với chiến lược đội tàu, vận tải thủy, cảng, logistics, năng lượng biển và quốc phòng-an ninh; khắc phục tình trạng chính sách phân tán, thiếu công cụ và thiếu sản phẩm đầu ra.

Tổ chức rà soát, đánh giá và phân loại toàn diện năng lực của ngành. Trên cơ sở dữ liệu thống nhất, phải xác định rõ năng lực nào cần bảo toàn, nâng cấp, liên kết, chuyển đổi hoặc xử lý; nhận diện những doanh nghiệp, tài sản, công nghệ, dữ liệu và đội ngũ kỹ thuật có giá trị chiến lược để có phương án phù hợp.

Kết quả rà soát phải trở thành căn cứ cho hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và kiểm tra hiệu quả.

Nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù hợp đồng lớn, chu kỳ dài, rủi ro cao của ngành đóng tàu.

Cơ chế hỗ trợ phải có điều kiện, đúng đối tượng, gắn với đơn hàng, năng lực doanh nghiệp, phương án tài chính khả thi và quản trị minh bạch; không cấp vốn để bù lỗ, không tạo nợ xấu mới, không hợp thức hóa sai phạm cũ. Chính phủ cụ thể hóa các công cụ và quy trình kiểm soát theo thẩm quyền.

Tổ chức lại thị trường trong nước, gắn nhu cầu phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, tàu công vụ, dịch vụ ngoài khơi và quốc phòng-an ninh với năng lực công nghiệp trong nước trên nguyên tắc cạnh tranh, chất lượng và hiệu quả. Có chính sách phù hợp để khuyến khích sản phẩm trong nước đáp ứng tiêu chuẩn, giá thành, tiến độ và chi phí vòng đời.

Trước mắt, cần coi sửa chữa, hoán cải, nâng cấp xanh, bảo trì và dịch vụ vòng đời là hướng quan trọng để khai thác năng lực hiện có, tạo dòng tiền và giữ lao động kỹ thuật có tay nghề cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý xử lý các tồn tại theo pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, chủ nợ, người lao động và các bên liên quan; phải bảo đảm kỷ luật, minh bạch, không thất thoát tài sản nhà nước; đồng thời không xử lý cơ học làm mất hạ tầng, công nghệ, dữ liệu, quan hệ khách hàng và đội ngũ lao động kỹ thuật khó tái tạo.

Xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm và cơ chế kiểm tra kết quả. Việc tổ chức thực hiện phải có tiến độ, sản phẩm đầu ra và tiêu chí đánh giá thực chất, phản ánh được năng lực công nghệ, giá trị giữ lại trong nước, khả năng tham gia chuỗi cung ứng, chất lượng nhân lực và mức độ xanh hóa, số hóa. Kết quả phải được kiểm tra thường xuyên, gắn với trách nhiệm của tổ chức và cá nhân.

Về nhiệm vụ lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ phải chuyển từ duy trì năng lực sản xuất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng hải và đường thủy hiện đại, xanh, số, có khả năng tự chủ và cạnh tranh quốc tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phát triển đồng bộ công nghiệp phụ trợ, thiết kế, khoa học-công nghệ, đăng kiểm, tiêu chuẩn, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao; đổi mới cách thu hút FDI, tổ chức liên doanh, phát triển nhà cung ứng và xuất khẩu; phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh lưỡng dụng trong đóng tàu và cơ khí biển theo hướng vừa duy trì năng lực chiến lược, vừa tạo lan tỏa có kiểm soát sang khu vực dân sự; hình thành một số trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và đường thủy trọng điểm theo lợi thế vùng, có chuyên môn hóa và kết nối trong mạng lưới quốc gia...

Ngay sau cuộc họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Chính phủ cụ thể hóa các định hướng và nhiệm vụ thành chương trình, đề án, kế hoạch và cơ chế, chính sách theo thẩm quyền; đồng thời tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp luật thống nhất giữa hàng hải và đường thủy.

Việc thuộc thẩm quyền phải chủ động quyết định; việc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền. Quá trình tổ chức thực hiện phải bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm sự trì trệ, né tránh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tinh thần chung là phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia bằng tư duy hệ sinh thái, lựa chọn có trọng tâm và kỷ luật thực thi; phát huy đúng vai trò của Nhà nước, các khu vực doanh nghiệp và hợp tác quốc tế; không cứu trợ dàn trải, không bao cấp trở lại, không đầu tư theo phong trào; nhưng cũng không buông lỏng để mất năng lực công nghiệp chiến lược; phải xử lý dứt điểm tồn tại, bảo toàn cái còn giá trị và tổ chức lại nhu cầu của đất nước thành thị trường có kỷ luật cho những doanh nghiệp thực sự có năng lực, có khả năng phát triển tốt.

Chủ trương phải được cụ thể hóa thành chương trình, sản phẩm, công nghệ, doanh nghiệp, việc làm và năng lực quốc gia. Làm được như vậy, công nghiệp hàng hải quốc gia sẽ trở thành một phần thực chất của năng lực Việt Nam ra biển, làm chủ hệ thống giao thông thủy và nâng cao vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới./.