24 tuổi, Nguyễn Phạm Thành Đạt có phim điện ảnh đầu tay phát hành ngoài rạp. Anh bắt đầu được biết đến với danh xưng “Đạo diễn trẻ nhất Việt Nam”.

Khi Bò sữa bay trình làng, không ít đạo diễn lớn của thị trường điện ảnh cũng dành những tính từ đẹp cho tác phẩm lẫn phong cách làm phim của Nguyễn Phạm Thành Đạt. Charlie Nguyễn khen “hay - vui - độc đáo”, trong khi nhà sản xuất Đinh Ngọc Diệp nói đạo diễn gen Z “điên, nghịch, cá tính và giàu trí tưởng tượng”.

Khi được hỏi về những “mỹ từ” mà các nhà làm phim dành đến, Nguyễn Phạm Thành Đạt xua tay. Anh nói: “Tôi chỉ muốn mọi người nhớ đến tác phẩm của mình thay vì những danh xưng như ‘Đạo diễn trẻ nhất Việt Nam’ hay gì khác. Mọi người cứ hay nói về chuyện cá tính, phong cách nghệ thuật nhưng thật ra tôi luôn mong muốn làm phim cho khán giả đại chúng”.

'Tôi muốn nâng giới hạn xem phim của khán giả'

- Việc một đạo diễn 24 tuổi được ghi nhận, thậm chí tán dương từ những tên tuổi của thị trường điện ảnh Việt, cảm giác ấy với anh ra sao?

(Cười)

Nói sao nhỉ. Ban đầu, tôi cũng khá vui. Nhưng thực ra phong cách làm phim cá tính hay nghệ thuật cũng không phải là những nhận xét quá xa lạ. Bởi vì, các thầy cô hay đồng nghiệp, bạn học cũng từng chia sẻ như vậy từ lâu rồi. Chỉ là bây giờ, khi tôi có phim và đưa ra thị trường, đến với đông đảo khán giả hơn, mọi người mới nhận ra điều đấy.

Nhưng thật ra, ngay từ ban đầu, tôi không có chủ đích cho những danh xưng như là “Đạo diễn trẻ nhất Việt Nam” hay A,B,C,D gì cả. Tôi chỉ muốn mọi người biết đến Bò sữa bay và tập trung vào phim. Khán giả đến rạp và thuần túy vì chất lượng dự án, không phải vì con người nào. Bản thân tôi không muốn cá nhân trở thành trung tâm của một chủ đề để mọi người nói về. Nếu được, mọi người có thể nhớ đến tên của Nguyễn Phạm Thành Đạt và gắn với các tác phẩm thú vị, độc đáo. Thế là đủ rồi.

- Vậy nếu gạt bỏ những “lớp vỏ” sau mỹ từ đó, anh thấy mình là ai?

Tôi nghĩ mình vẫn là một đạo diễn bình thường, đang trong quá trình làm phim và quan sát phản ứng của khán giả đại chúng với tác phẩm đầu tay.

Mọi người xung quanh hay nói về phong cách cá tính, cái tôi nghệ thuật, mấy chuyện đó nhưng thực ra bản thân chỉ muốn làm phim cho khán giả đại chúng. Và thật ra chuyện tôi đặt để rất nhiều yếu tố sáng tạo trong đó, mục đích lớn nhất vẫn là mang đến những trải nghiệm mới lạ cho người xem. Những điều mà họ chưa từng được trải qua trước đây.

- Đấy là hướng đi của anh ngay từ đầu hay chỉ khởi phát mới đây?

Không, ngay từ đầu luôn. Xuất phát là tôi luôn muốn làm những điều sáng tạo và mang đến cho người xem bình thường những điều mới mẻ.

- Thế với ‘Bò sữa bay’, những chủ đích lẫn mong muốn của anh đã đạt tới chưa?

Tới phim này, tôi nghĩ mình đã đạt được sự cân bằng mà bản thân muốn rồi. Với những đồng nghiệp, bạn bè theo dõi tôi từ lâu cũng sẽ nhận ra sự thay đổi này.

Tôi nhớ thời điểm lúc bắt đầu theo học Đại học Sân khấu - Điện ảnh, những bộ phim đầu tiên để làm quen với phim, thực sự rất khó xem và không hiểu gì hết. Lúc đó, tôi kiểu: "Ôi tại sao mình lại ở đây?"; "Tại sao mình lại đi học làm phim nhỉ?" rồi "Làm sao người bình thường có thể xem được phim này để hiểu".

Rồi dần dần, tôi càng hiểu ra cốt lõi của điện ảnh và ngôn ngữ điện ảnh thực chất là gì. Thật ra nó là những ý đồ của đạo diễn đặt để trong những tác phẩm đó và cách truyền đạt của họ. Quan trọng là đạo diễn đó muốn khán giả dễ hay khó cảm nhận tác phẩm của họ.

Tôi thì luôn muốn làm những thứ dễ cảm, dễ tiếp cận cho công chúng. Nhưng tôi cũng muốn nâng giới hạn xem phim của khán giả Việt lên một mức mới. Họ sẽ trải qua những trạng thái cảm xúc phức tạp hơn chứ không phải là thứ gì đó xa lạ.

- "Nâng giới hạn xem phim của khán giả Việt", anh muốn đề cập đến khía cạnh nào khi chia sẻ điều này?

- Bởi vì, phần lớn các phim mà tôi xem trước đây khá đơn giản về mặt cảm xúc. Ví dụ, với những cảnh buồn sẽ là không gian, âm nhạc buồn rồi phim tiếp tục đào sâu vào cảm xúc đó.

"Nâng giới hạn xem phim của khán giả Việt" ở góc độ của tôi là nâng trải nghiệm cảm xúc. Tôi muốn khán giả có những dạng cảm xúc phức tạp hơn. Cũng là nỗi buồn nhưng cảm xúc đấy phải pha thêm sự man mác hoặc sự tréo ngoe, thậm chí có phần hài hước.

Trước đây, khi học ở trong trường, chúng tôi đều nghĩ là sẽ theo đuổi con đường làm phim như anh Phạm Ngọc Lân hay Phạm Thiên Ân. Tức là những dự án nghệ thuật và tham gia các liên hoan phim. Khán giả đại chúng hơi khó xem.

Sau đó, tôi cũng đã thử làm một phim như vậy. Khu rừng của Páo trộm vía cũng nhận nhiều giải thưởng. Qua đó, tôi được anh em trong nghề biết đến nhiều hơn.

Nhưng hơi kỳ lạ là với tôi, phim đấy không phải là mình. Đó chỉ là một phép thử.

Tôi lại luôn thích sự giải trí và không thực sự muốn làm một phim quá lặng, quá "art" kiểu đó. Rồi dần dần, tôi chuyển hướng qua các phim có tính giải trí nhiều hơn.

Cho tới phim này, tôi nghĩ đã đạt đến độ cân bằng giữa tính nghệ thuật - điều bản thân mong muốn duy trì và sự giải trí vốn có của một bộ phim mình theo đuổi. Có vài lần, khi ngồi dưới hàng ghế của khán giả, tôi thấy được nụ cười, phản ứng của khán giả. Điều đó khiến tôi cảm thấy rất vui.

Đấy thực sự là điện ảnh mà tôi muốn. Rất nhiều con người ngồi trong một căn phòng tối, cùng cười, cùng khóc với những gì đang diễn ra trên khuôn hình.

'Tôn trọng các đạo diễn Việt nhưng không ấn tượng ai'

- 24 tuổi có phim điện ảnh đầu tay ra rạp. Phim tốt nghiệp "Đàn cá gỗ" từng tạo tiếng vang trong cộng đồng yêu phim, sau đó giành giải Cánh diều vàng. Anh cũng khá nổi trong giới làm phim thủ đô. Từ ngoài nhìn vào, thành công đến sớm và hành trình làm phim của anh gần như "trải thảm đỏ". Nhận định này liệu có đúng?

(Cười)

Bạn thấy vậy à. Tôi không thấy như vậy. Tôi thấy mình đi đến ngày hôm nay mà còn "toàn mạng" là may mắn lắm rồi. Mọi người chỉ thấy những lúc người làm phim đứng trên sân khấu, khi cầm tượng vàng, những lúc tác phẩm ra rạp hay cột mốc nổi bật.

Còn quá trình làm phim với tôi và tất cả đạo diễn khác, chưa bao giờ là dễ dàng. Rất khổ là đằng khác. Khi còn sinh viên, không có nhiều tiền, nhưng tôi lại muốn làm phim ở những bối cảnh độc đáo. Thế là cả đoàn cùng ăn, ngủ chung trong một bản của người H'Mông. Nơi đó không có sóng điện thoại, không có điện.

Đôi khi tôi tự nghĩ, một người bình thường không ai tự dưng phải sống khổ như vậy làm gì. Rồi tới phim tiếp theo là Đàn cá gỗ, chúng tôi lại xuống biển. Cả đoàn tiếp tục thử thách mới, lôi nhau lên một con thuyền rồi ra tận ngoài biển Đông để quay. Ai cũng say sóng. Đó là một bộ phim mà lần đầu tiên tôi nhận thấy sự "siêu" lo lắng của bố mẹ. Và khi thấy tôi về bờ an toàn là bố mẹ mới thực sự nhẹ nhõm.

Tôi thấy mỗi lần làm phim mới, có những khó khăn xảy đến. Và đến một mức thử thách khiến tôi gần như bỏ cuộc thì nó mới buông tha.

- Sau cùng, anh nghĩ điều gì khiến bản thân lại lao vào "sống khổ một cách không bình thường" đó để làm phim?

Điều này có vẻ hơi lãng mạn, nhưng tôi thấy mình có một tình yêu và đam mê rất lớn với điện ảnh. Thực sự.

Bởi vì tôi sinh ra ở Mộc Châu, nơi đó không có rạp phim. Từ nhỏ, tôi đã thích nhiều thứ liên quan đến nghệ thuật, luôn nghe nhạc, xem phim.

Lớn hơn một chút, bố luôn ủng hộ tôi trong các hoạt động ngoại khóa như chơi thể thao, tập đánh đàn. Hay sau này, tới một thời điểm, tôi xin bố mua cho một cái máy ảnh để đi chụp. Tôi đã dùng máy chụp để để quay phim luôn. Từ khoảnh khắc ấy, tôi luôn thích chụp mọi thứ thật đẹp và quay những thước phim thật ngầu.

Sau đó, tôi lại muốn kể những câu chuyện thật hay ho, mới mẻ. Mỗi lần tìm ra được ý tưởng gì sáng tạo muốn kể, tôi lại rất phấn khích. Kiểu vậy.

Xong tôi quay sang nhìn bố mẹ. Họ là những bác sĩ lâu năm và quanh đi quẩn lại cũng chỉ có những việc như vậy. Tôi lại kiểu người nhanh chán và mong tìm một công việc đủ khó để thử thách mình hơn.

Cuối cùng, tôi thấy đạo diễn điện ảnh là công việc đủ khó và cần hội tụ nhiều yếu tố. Tôi nghĩ mình sẽ mất rất nhiều thời gian để có thể hoàn thiện được bộ kỹ năng làm đạo diễn điện ảnh. Những việc càng khó lại càng kích thích tôi theo đuổi.

- Nếu phải kể tên một đạo diễn ảnh hưởng nhiều nhất đến phong cách làm phim của anh, người đó là ai?

Đạo diễn đầu tiên làm cho tôi thấy điện ảnh nhất là Christopher Nolan. Sau đó, tôi bắt đầu xem những phim của Quentin Jerome Tarantino. Ông là người cho tôi thấy một đạo diễn có thể làm phim hay ho đến mức đấy.

Đến khi đi học điện ảnh, tôi xem nhiều hơn phim của châu Á, có Bong Joon Ho, Park Chan Wook, Vương Gia Vệ. Tôi thích xem họ kể những câu chuyện rất châu Á theo cách đặc biệt và cá tính.

- Còn có đạo diễn Việt hay phim nội địa nào khiến anh ấn tượng?

Bật ra ngay trong đầu tôi là phim Culi không bao giờ khóc của đạo diễn Phạm Ngọc Lân.

Về phim thương mại, Trại buôn người gần đây cũng khá thú vị.

Còn về đạo diễn, nói sao nhỉ. (Suy nghĩ khá lâu)

Có nhiều nhà làm phim ở Việt Nam mà tôi tôn trọng về cách làm nghề, tiếp cận phim ảnh, sự chân thành, tâm huyết của họ.

Tôi vẫn thấy anh chị có nhiều phim hay, khiến mình xúc động và cảm nhận sự chân thành. Nhưng để kể một đạo diễn có phong cách đạo diễn, cách kể chuyện, điện ảnh ấn tượng, thực sự tôi chưa thấy có ai.

- Anh có mất nhiều thời gian để thỏa hiệp với cái tôi nghệ thuật, bay bổng và yếu tố thương mại, giải trí của một tác phẩm điện ảnh - điều anh nhắc nhiều trong suốt buổi phỏng vấn?

Tôi nghĩ tôi luôn tỉnh táo trong việc làm phim. Bởi vì ngay từ đầu, thời điểm quyết định theo học đến nay, tôi đã từ chối tất cả sự hỗ trợ của gia đình về mặt nghề nghiệp.

Gia đình luôn hướng tôi đi theo ngành bác sĩ. Việc tôi chọn đi theo con đường đạo diễn đồng nghĩa bản thân phải chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Và tôi hiểu rất rõ góc nhìn của bố mẹ về chuyện làm phim. Bố mẹ tin tưởng rằng làm phim có thể kiếm ra tiền từ doanh thu. Và đấy cũng là một trong số những lý do khiến tôi làm tỉnh táo trong chuyện làm phim nghệ thuật hay thương mại.

Tôi cũng cần tiền để trang trải cuộc sống, không thể nào cứ quá bay bổng được. Thước đo thực tế nhất để cho thấy tôi đi đúng hướng với phim ảnh, vẫn là doanh số, doanh thu. Phim bán được, nhà đầu tư có thể kiếm doanh tiền từ những dự án. Và bản thân tôi có thể sống được với nghề.

Dù vậy, mong rằng 5 năm hay 10 năm sau, tên của Nguyễn Phạm Thành Đạt vẫn gắn với những phim sáng tạo, độc đáo. Và đúng như tiêu đề trong fanpage chính của nhóm làm phim chúng tôi: "Chỉ làm phim tâm huyết", tôi đến với điện ảnh ban đầu bằng tất cả sự tâm huyết và sẽ luôn giữ thái độ đó trong suốt hành trình của mình.