Chuyện gì xảy ra khi Australia in 9.400 cuốn sách một năm?

Chia sẻ với The Guardian, một nữ nhà văn ở Sydney, tạm gọi là Rebecca, thề sẽ không bao giờ viết thêm cuốn sách nào sau trải nghiệm xuất bản cuốn sách đầu tay. Cô không muốn sử dụng tên thật, vì sợ một ngày nào đó cô có thể thay đổi quyết định.

Khi đọc bản in thử cuốn sách đầu tay được xuất bản bởi một nhà xuất bản lớn tại Australia, Rebecca phát hiện một chương trong bản thảo bị cắt và còn nhiều sai sót khác.

Bìa của cuốn sách vốn được lên ý tưởng lấy bối cảnh ở một quốc gia, nhưng bản in thử lại sử dụng hình ảnh một loài động vật đặc trưng ở một quốc gia khác.

“Tôi cứ nghĩ nhà xuất bản sẽ lo tất cả, nhưng hóa ra họ chỉ muốn đưa sách ra thị trường cho xong. Các thời hạn luôn gấp gáp. Tôi đành phải đồng ý để mọi việc kịp tiến độ”, Rebecca tâm sự.

Câu chuyện của Rebecca không hiếm gặp trong ngành xuất bản Australia, nơi các nhà xuất bản dường như muốn đưa sách ra thị trường nhanh nhất có thể.

Vào mùa Giáng sinh, sách được đẩy nhanh tiến độ xuất bản để tận dụng thời điểm doanh số gia tăng. Vào thời điểm một chủ đề đang “hot”, sách cần in gấp để bắt kịp chu kỳ tin tức.

Ngành cần chậm rãi nay quá vội vã

Trong ngành xuất bản Australia, không nhiều cuốn sách có tiến độ xuất bản nhanh hơn cuốn The Mushroom Tapes ra mắt hồi năm ngoái.

Hồi tháng 7/2025, tin tức Australia đồng loạt đưa tin về Erin Patterson, người phụ nữ bị kết tội giết người bằng cách sử dụng nấm độc nấu trong bữa ăn. Ngay lập tức, nhà xuất bản Text Publishing thông báo các tác giả Helen Garner, Chloe Hooper và Sarah Krasnostein đang viết sách về vụ án. Chỉ 4 tháng sau, The Mushroom Tapes (tạm dịch: Vụ án nấm độc) ra mắt công chúng.

Cũng như nhiều cuốn sách chạy theo chu kỳ tin tức ngắn ngủi, các tác giả giờ đây có thể dành nhiều thời gian để quảng bá sách hơn cả thời gian dành để viết ra nó.

Ngay khi ra mắt, The Mushroom Tapes nhận được sự chú ý lớn và được trưng bày ở vị trí nổi bật tại các hiệu sách suốt vài tháng sau khi phát hành. Đó là trường hợp đặc biệt vì đáp ứng đề tài “hot”, nhưng phần lớn các tác giả khác không may mắn như vậy.

Sự gia tăng nguồn cung sách mới trong bối cảnh lượng độc giả suy giảm đang khiến ngành xuất bản Australia chạy theo tâm lý “đặt cược, ăn may”. Ảnh minh họa: Unsplash.

Ông Alan Sheardown, chủ hiệu sách New Edition Books ở thành phố Perth, thừa nhận thị trường xuất bản tại xứ chuột túi đang quá tải. “Lúc nào tôi cũng được giới thiệu nhiều đầu sách mới, nhưng khả năng hiệu sách nhập về có giới hạn. Tôi phải tự quyết định cuốn nào có khả năng bán được”, ông Sheardown nói.

Ông Sheardown và nhân viên cố đọc qua các cuốn sách được gửi đến để “chào hàng”, nhưng không thể đọc hết. Theo ông, áp lực kinh tế đang đè nặng lên các tác giả và cả ngành xuất bản tại Australia.

Một tác giả Australia khác sử dụng tên gọi Lee để chia sẻ nỗi thất vọng với The Guardian về quá trình quảng bá cuốn sách của anh hồi năm 2025. Lee nhận được chương trình quảng bá khi sách vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và đã phản đối.

“Tôi nghĩ nội dung quảng bá sách do AI viết ra, bởi tiểu thuyết của tôi bị hiểu sai, khiến sách giống như viết cho thiếu nhi”, Lee nói. Anh tự viết lại phần mô tả sách rồi gửi lại cho nhà xuất bản, nhưng phiên bản “do AI viết” vẫn được sử dụng. “Phiên bản mô tả đó làm suy yếu cuốn sách của tôi. Tôi thấy thật xấu hổ mỗi khi nhớ lại”, Lee tâm sự.

"Cơm áo không đùa với khách thơ"

Chi phí in ấn vẫn tiếp tục tăng trong khi giá sách khó tăng, nhiều nhà xuất bản tại Australia không trụ nổi, nhiều hiệu sách biến mất, họ không thể cạnh tranh với Amazon và chuỗi hiệu sách có thể liên tục giảm giá sâu.

Những người làm việc trong ngành xuất bản đang phải làm việc nhiều hơn, với ít nguồn lực hơn, đồng thời phải hoàn thành mọi việc nhanh hơn.

Theo NielsenIQ BookData, hơn 9.400 cuốn sách in được xuất bản tại Australia trong năm 2024. Con số này chưa bao gồm sách điện tử tự xuất bản - lĩnh vực đang tăng trưởng mạnh. Người trong ngành xuất bản tại Australia đồng thuận rằng số lượng sách hiện tại vẫn nhiều hơn mức cần thiết.

Thực tế này khiến sách mới bị đẩy ra khỏi thị trường rất nhanh, vòng quay gấp gáp làm suy giảm chất lượng sách xuất bản. Những cuốn sách chất lượng vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi khâu biên tập thiếu cẩn trọng.

Bà Alice Grundy, biên tập viên cấp cao của nhà xuất bản Australia Institute Press, nhận thấy thời gian đưa sách ra thị trường tại Australia ngày càng bị rút ngắn. Mọi khâu trong quy trình đều gấp gáp.

Các nhà xuất bản làm việc với nhiều đầu sách mỗi tháng. Họ không thể dành lượng thời gian như nhau cho từng cuốn sách. Điều này khiến nhiều tác giả thấy thất vọng. Tác giả dành nhiều năm để viết một cuốn sách nhưng ngay sau khi xuất bản, sách có thể rơi vào quên lãng rất nhanh.

Vòng đời của những cuốn sách xuất bản tại Australia hiện là... 3 tháng. Ảnh minh họa: Unsplash.

Nhóm các nhà nghiên cứu Julienne van Loon, Bronwyn Coate và Millicent Weber đã theo dõi “vòng đời” của nhiều cuốn sách xuất bản tại Australia. Dựa trên kết quả nghiên cứu, họ thấy các đầu sách thường chỉ có khoảng 3 tháng nằm trên kệ ngoài hiệu sách.

“Nếu cuốn sách không bán chạy trong khoảng thời gian đó, nó sẽ nhanh chóng biến mất. Sau đó, sách thường được trả lại nhà xuất bản hoặc bị bán ở dạng thanh lý”, ông Van Loon cho biết.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy có những cuốn sách được độc giả Australia đón nhận cần hơn 3 tháng mới tạo được hiệu ứng trên thị trường. Vì vậy, “vòng đời” 3 tháng là quá khắc nghiệt.

Mọi lựa chọn đều có giá

Trong khi nhiều nhà xuất bản lớn vẫn ồ ạt đưa sách mới ra thị trường với hy vọng ít nhất có một cuốn bán chạy để bù chi phí cho những cuốn khác, các nhà xuất bản nhỏ phải tìm hướng đi khác.

Bà Emily Riches, chủ của nhà xuất bản nhỏ Aniko Press, khẳng định: “Chúng tôi muốn xuất bản những cuốn sách hay, được biên tập cẩn trọng. Tác giả muốn thấy sách của họ được đón đọc rộng rãi, nhưng họ cũng muốn sách được biên tập cẩn thận, được đọc bởi những độc giả thực sự thưởng thức sách”.

Nhà sách Kinokuniya ở Sydney, Australia. Ảnh minh họa: Condé Nast Traveller.

Chia sẻ với Arts Hub Australia, bà Terri-ann White, chủ nhà xuất bản nhỏ Upswell Publishing, cũng cho rằng ngành xuất bản xứ chuột túi nên giảm số lượng đầu sách để tập trung hơn vào chất lượng và giá trị lâu dài của tác phẩm.

Theo bà White, Australia có khoảng 27 triệu dân nhưng hiện phát hành khoảng 22.000 cuốn sách mới mỗi năm ở tất cả các thể loại. Sự gia tăng nguồn cung trong bối cảnh lượng độc giả suy giảm đang khiến ngành xuất bản chạy theo tâm lý “đặt cược, ăn may”. Nhiều nhà xuất bản ồ ạt tung ra sách mới với hy vọng có một vài cuốn ăn khách.

Bà White cho rằng tương lai của ngành xuất bản Australia không thể phụ thuộc vào những cuốn sách được viết và xuất bản quá nhanh.

Cái giá của chạy đua tốc độ là chất lượng suy giảm. Nguy cơ tiếp theo là độc giả bị choáng ngợp bởi quá nhiều lựa chọn và những lời quảng bá “tâng bốc”. Họ sẽ dần thất vọng khi thấy chất lượng sách không như lời quảng bá, rồi họ mất dần hứng thú đọc sách. “Dục tốc bất đạt” là một thực tế phổ quát, nhưng sẽ cần thêm thời gian để các nhà xuất bản Australia chấp nhận thực tế này.