Cận cảnh bờ Nam kênh Đôi trước cuộc ‘lột xác’ hơn 49.000 tỷ đồng

Dọc 8,8 km bờ Nam kênh Đôi (đường Phạm Thế Hiển, qua phường Chánh Hưng và phường Bình Đông), hiện tập trung 5.807 căn nhà tạm bợ nằm sát mép nước. Người dân tại đây đối mặt với ô nhiễm, ngập nước và nguy cơ sạt lở nghiêm trọng. Khu vực này chiếm gần 39% tổng số hộ ven kênh của khu vực quận 8 cũ, tương ứng khoảng 29% chỉ tiêu di dời 20.000 căn và 14,5% mục tiêu di dời 40.000 căn trong giai đoạn 2025-2030, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải giải tỏa và cải tạo.

Những căn nhà ven kênh ở đây thường được dựng bằng ván, cọc gỗ và mái tôn, tồn tại từ những năm 1970 đến nay. Nhiều hộ cơi nới sàn gỗ, bê tông lấn ra sát mép nước, tiềm ẩn rủi ro về kết cấu công trình.

Phạm vi 8,8 km bờ Nam Kênh Đôi thuộc diện chỉnh trang. Đồ họa. Duy Hiệu.

Dòng kênh Đôi gắn liền với cuộc sống của cư dân ven bờ qua nhiều thế hệ. Người dân tận dụng không gian sông nước để buôn bán, đánh bắt và mưu sinh.

Bà Tô Thị Tư (60 tuổi) cho biết, gia đình bà có 7 nhân khẩu cùng sinh sống trong căn nhà rộng 58 m2 tại hẻm 1172 Phạm Thế Hiển. Bà bán bánh ướt, bánh tằm và chè ở khu vực này suốt mấy chục năm qua, gắn bó với xóm này từ nhỏ cùng ba mẹ.
“Ở đây mấy chục năm rồi, từ lúc còn trẻ đến giờ, tôi quen từng con đường, từng nhà trong xóm. Bán bánh ở đây cũng lâu, bà con xung quanh ai cũng biết nhau. Giờ nghe chuẩn bị di dời, trong lòng cũng buồn, vì phải rời nơi mình đã sống gần cả đời. Cái tôi lo là giá đền bù có thỏa đáng hay không để đủ tiền chuyển tới nơi ở mới ổn định để tiếp tục làm ăn”, bà Tư chia sẻ.

Nằm sát dòng nước đen đục, những căn nhà ven bờ Nam chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chất thải sinh hoạt tích tụ trong kênh.

Nhiều người dân cho biết mỗi khi mưa lớn hay triều cường, nước dâng cao tràn vào nhà, mang theo vô số rác thải cùng các loài cá, côn trùng, chuột bọ gây hại.

Ông Lê Ngọc Oanh (78 tuổi) cho biết ông về đây sinh sống từ năm 1985, sau khi cưới vợ, đến nay đã hơn 40 năm gắn bó với khu vực bờ Nam kênh Đôi.
“Bao nhiêu năm sống ở đây, mình cũng quen thuộc với xóm giềng, cuộc sống xung quanh. Nghe tin khu vực sắp được giải tỏa, chỉnh trang, tôi cũng có chút lưu luyến vì đã gắn bó lâu năm. Nhưng tôi hoàn toàn đồng thuận với chủ trương của Nhà nước, mong khu vực sớm được cải tạo, trở nên sạch đẹp, khang trang hơn, người dân có cuộc sống tốt hơn”, ông Oanh chia sẻ.

Tại kỳ họp thứ 5 (kỳ họp chuyên đề) hồi tháng 9/2026, HĐND TP.HCM đã thông qua 4 dự án chỉnh trang khu vực này với tổng vốn hơn 49.000 tỷ đồng. Dự án dự kiến triển khai từ năm 2026 và hoàn tất vào khoảng năm 2031-2032.

4 dự án có 5.807 hộ gia đình thuộc diện giải tỏa toàn phần. Là trọng điểm chỉnh trang đô thị của TP.HCM, công tác đền bù và bố trí tái định cư cho hàng nghìn hộ dân ven bờ Nam kênh Đôi được xem là yếu tố then chốt nhằm giúp cư dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Theo cha mẹ từ Hà Nội vào năm 1953 khi vừa lọt lòng, nơi đây đã trở thành quê hương thứ hai gắn liền với trọn vẹn cuộc đời bà Phạm Thị Hạnh (73 tuổi). Bà chia sẻ, sau nhiều năm chịu cảnh ngập sâu mỗi khi mưa lớn hay triều cường, bà đã sớm đoán trước ngày bờ Nam được giải tỏa khi chứng kiến sự đổi thay bên bờ Bắc.

Khu vực bờ Bắc đã được triển khai thi công hơn một năm. Sự thay đổi ở bờ Bắc đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sớm tái thiết bờ Nam, nhằm xóa bỏ sự tương phản và hoàn thiện trục cảnh quan đô thị đồng bộ cho toàn tuyến kênh Đôi.