'Bong bóng' AI và bán dẫn Trung Quốc sụp đổ

Đợt bán tháo không chỉ chấm dứt chuỗi tăng kéo dài gần 2 năm của nhóm công nghệ Trung Quốc mà còn gây sức ép lên nỗ lực của Bắc Kinh trong việc thu hút lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của người dân vào thị trường chứng khoán, từ đó hỗ trợ quá trình phát triển AI và công nghệ cao.

Chỉ số blue-chip của Trung Quốc hiện đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.

"Thị trường chứng khoán Trung Quốc đã biến thành một đợt tăng giá điên cuồng mang tính đầu cơ, và bây giờ chúng ta đang chứng kiến bong bóng đó vỡ vụn", Dong Baozhen, một nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh nhận định.

Sự đảo chiều này phản ánh đợt tăng giá quá nóng của Trung Quốc so với các thị trường khác trên thế giới. Để so sánh, cổ phiếu AI của Mỹ dường như chỉ bị giảm nhẹ khi chỉ số Nasdaq giảm vỏn vẹn 6% so với mức đỉnh kỷ lục thiết lập 3 tuần trước.

Reuters cho rằng không có lý do cụ thể cho làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ tại Trung Quốc. Trong khi đó, các nhà giao dịch cho biết mức giá quá cao, áp lực thuế cùng mối đe dọa từ việc Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu, là những yếu tố góp phần tạo nên cú sập này.

Theo số liệu của Goldman Sachs, cổ phiếu AI hiện chiếm tới 42% vốn hóa thị trường Trung Quốc và 57% khối lượng giao dịch trên cả thị trường cổ phiếu hạng A (đại lục) và hạng H (Hong Kong).

Tỷ trọng áp đảo này khiến tác động từ đợt điều chỉnh lan rộng, đặc biệt trong một thị trường mà nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Từng tham gia đợt tăng giá với kỳ vọng các doanh nghiệp AI và robot nhận được hậu thuẫn chính sách từ Bắc Kinh, các nhà đầu tư giờ phải gánh khoản lỗ đáng kể.

Cổ phiếu của nhà sản xuất robot Unitree từng được các nhà đầu tư cá nhân đăng ký mua vượt mức tới 8.000 lần khi niêm yết, đã bốc hơi một nửa giá trị kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8. Trong khi đó, nhà sản xuất chip CXMT cũng mất hơn 25% giá trị chỉ trong tháng qua.

Các nhà sản xuất chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, từng tăng vọt lần lượt 700% và 400% khi chào sàn năm 2025, nay cũng đã giảm một nửa giá trị kể từ tháng 7.

Cổ phiếu của các nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology thậm chí còn giảm khoảng 60% so với mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7, một phần do Washington đang tiến tới lệnh cấm những công ty này cung cấp thiết bị cho các trung tâm dữ liệu Mỹ.

Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại Hải Nam, cho biết ông đã rót tiền vào đợt tăng giá vì vững tin vào sự hậu thuẫn của chính phủ đối với những công ty như Unitree, vốn có các quỹ nhà nước tham gia đầu tư.

Tuy nhiên giờ đây, Chen và bạn bè đang phải ngậm đắng nuốt cay gánh khoản lỗ lớn. Thậm chí, có những lo ngại đợt bán tháo này có thể sẽ tồi tệ hơn trước khi kịp phục hồi. Một trong những nguyên nhân khiến giới đầu tư chưa tin rằng đợt bán tháo đã kết thúc nằm ở định giá.

Cụ thể, chỉ số STAR50 vẫn đang giao dịch ở mức P/E trượt khoảng 100 lần, dù đã giảm từ mức đỉnh gần 250. Để so sánh, con số này vẫn cao hơn nhiều so với chỉ số Nasdaq 100 của Mỹ, hiện có mức định giá khoảng 30 lần lợi nhuận.

"Những gì đang diễn ra hiện nay sẽ chặn đứng tham vọng của nhiều công ty đang cố gắng niêm yết", Hong Hao, Giám đốc đầu tư và đối tác quản lý tại Lotus Asset Management ở Hong Kong (Trung Quốc) chia sẻ.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) hiện chưa đưa ra bình luận chính thức nào. Tuy nhiên, Chủ tịch CSRC Wu Qing đã gặp gỡ các thành viên thị trường hồi đầu tháng này để lắng nghe các đề xuất về việc cải thiện thị trường vốn.

Trong khi đó, một số nhân vật trong giới đầu tư cho rằng sự bùng nổ này thực chất đã làm hỏng cấu trúc thị trường.

"Việc chú trọng quá mức vào hàm lượng công nghệ, tức tỷ trọng của các công ty công nghệ theo giá trị vốn hóa thị trường trong các chỉ số chính, đã dẫn đến sự sai lệch, thậm chí là bóp méo hành vi dòng vốn. Điều này đã tạo ra một bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực nhất định và làm cạn kiệt dòng vốn ở các lĩnh vực khác", Leo Wang, đối tác tại Qianchuang Capital (Bắc Kinh) nhận xét.

Một số người lại nhìn thấy giá trị trong đợt bán tháo, cho rằng điều này không có gì đáng ngạc nhiên cũng như không gây bất lợi cho các định hướng cải cách thị trường dài hạn.

Theo nghiên cứu của HSBC, mặc dù liên tục bán ròng trong 3 tháng qua, các quỹ châu Á nhìn chung vẫn đang duy trì tỷ trọng cao tại thị trường Trung Quốc.

Goldman Sachs vẫn xếp Innolight và CXMT vào danh sách hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc đáng chú ý trong bản khuyến nghị sửa đổi vừa công bố đầu tháng này. Nhà chiến lược William Bratton của BNP Paribas Securities cũng đánh giá thị trường đang mở ra cơ hội mua vào cho những nhà đầu tư cẩn trọng.

Dù vậy, tại Trung Quốc, đa số đám đông đang tìm kiếm các lĩnh vực khác hoặc chờ đợi mức định giá giảm sâu hơn nữa trước khi quyết định xuống tiền.

"Cũng giống như mọi nhà sản xuất Trung Quốc khác, các nhà sản xuất chip và nhà cung cấp AI cuối cùng sẽ rơi vào một cuộc chiến dìm giá. Không có ngoại lệ. Mọi bong bóng rồi sẽ vỡ", nhà quản lý quỹ Wang Zhuo, đối tác tại Shanghai Zhuozhu Investment Management kết luận.