Công nghệ không chỉ thay đổi cách nghệ sĩ kết nối với người hâm mộ, mà còn mở ra cơ hội đưa sản phẩm văn hóa Việt ra thị trường quốc tế.
Công nghệ không đứng ngoài sáng tạo
Trong nhiều năm, công nghệ và sáng tạo thường bị xem là 2 lĩnh vực vận hành theo quỹ đạo khác nhau. Một bên đại diện cho kỹ thuật, dữ liệu và tính logic; bên còn lại gắn với cảm xúc, nghệ thuật và giá trị mang tính cá nhân. Vì vậy, không ít người cho rằng công nghệ chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, còn sáng tạo là thứ thuộc về cảm hứng và bản năng con người.
Tuy nhiên, sự phát triển của AI, blockchain hay NFT dần thay đổi cách nhìn này. Theo Forbes, AI và Web3 đang tái định nghĩa nền kinh tế của ngành sáng tạo, giúp nghệ sĩ kiểm soát cộng đồng, quyền sở hữu và cách kiếm tiền trực tiếp thay vì phụ thuộc nền tảng trung gian.
Công nghệ không chỉ xuất hiện ở khâu sản xuất hay phân phối nội dung, mà đang thay đổi cách nghệ sĩ xây dựng cộng đồng, tạo trải nghiệm và định nghĩa lại giá trị của sản phẩm sáng tạo. Theo ông Phạm Phước Nguyên, đại diện Ban tổ chức Diễn đàn Kinh tế Tài sản số Việt Nam 2026 - Conviction 2026, khoảng cách giữa công nghệ và nghệ thuật ngày càng thu hẹp. Những công cụ mới không chỉ giúp nghệ sĩ tiếp cận khán giả nhanh hơn, mà còn mở ra mô hình tương tác mới. Đó là nơi người hâm mộ không còn là “người xem thụ động”, mà có thể trực tiếp tham gia vào hệ sinh thái của nghệ sĩ.
 |
| Lễ phát động cuộc thi sáng tác tranh NFT thu hút nhiều sinh viên tham dự. |
Ông cho rằng đây là giai đoạn mà ngành sáng tạo cần thay đổi tư duy. Trước đây, hoạt động sáng tác chủ yếu xoay quanh việc tạo ra sản phẩm đẹp hoặc có tính nghệ thuật cao. Tuy nhiên, ở hiện tại, bài toán lớn hơn nằm ở việc làm thế nào để xây dựng cộng đồng, duy trì kết nối dài hạn với khán giả và tạo giá trị bền vững từ sản phẩm đó. Công nghệ đang trở thành lớp hạ tầng quan trọng cho ngành sáng tạo thay vì chỉ là công cụ phụ trợ.
Thách thức của ngành sáng tạo Việt Nam
Ngành giải trí Việt Nam, dù quy tụ thế hệ trẻ nhạy bén và giàu sức sáng tạo, vẫn trong tình trạng phụ thuộc lớn vào sản phẩm văn hóa từ nước ngoài như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc). Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), giai đoạn 2018-2022, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 4% GDP với giá trị sản xuất tương đương 44 tỷ USD (1.059 triệu tỷ đồng). Tuy nhiên, phần lớn doanh thu đến từ khai thác thị trường nội địa.
Thực tế này phản ánh việc Việt Nam mới dừng ở vị thế thị trường tiêu thụ văn hóa lớn, thay vì là quốc gia xuất khẩu sản phẩm giải trí đại chúng mạnh mẽ. Dù một số tác phẩm nghệ thuật và điện ảnh đã vươn tầm quốc tế tại các liên hoan phim, nhưng các tác phẩm thường mang nặng tính hàn lâm hoặc chỉ hướng tới cộng đồng người Việt ở quốc tế, chưa thực sự chinh phục đại đa số khán giả toàn cầu.
 |
| NFT là “card bo góc” phiên bản số hóa bằng công nghệ blockchain. |
Theo ông Phạm Phước Nguyên, nút thắt không nằm ở sự thiếu hụt tài năng hay ý tưởng sáng tạo, bởi đội ngũ nhân lực sáng tạo tại Việt Nam đang tăng trưởng vượt bậc. Thách thức nằm ở năng lực thương mại hóa và sự thiếu vắng mô hình vận hành đủ quy mô để đưa giá trị sáng tạo vượt khỏi biên giới quốc gia. Ông đánh giá một sản phẩm muốn khẳng định vị thế bền vững cần dung hòa cả yếu tố cảm xúc nghệ thuật lẫn bài toán doanh thu, cộng đồng và khả năng mở rộng thị trường - điều mà Kpop hay điện ảnh Hàn Quốc thực hiện rất thành công.
Trong kỷ nguyên số, công nghệ được kỳ vọng là đòn bẩy giúp ngành sáng tạo Việt Nam “đi tắt đón đầu” nhờ sự xóa nhòa rào cản địa lý của Internet. Cụ thể, blockchain và NFT có thể đóng vai trò như bộ công cụ mới, hỗ trợ các nhà sáng tạo kết nối trực tiếp với cộng đồng quốc tế mà không cần phải đi qua kênh phân phối truyền thống/
“Hạ tầng mới” cho ngành công nghiệp sáng tạo
Trong thời đại số, mối liên kết giữa nhà sáng tạo và công chúng đang trải qua cuộc chuyển đổi sâu sắc. Thay vì đơn thuần là bên thụ hưởng nội dung, khán giả ngày nay mong muốn sự kết nối chặt chẽ hơn thông qua việc khẳng định danh tính cộng đồng và nắm giữ giá trị đặc quyền liên quan đến nghệ sĩ họ yêu thích.
Trước bối cảnh đó, ông Phạm Phước Nguyên nhận định NFT sở hữu tiềm năng để trở thành nền tảng hạ tầng mới cho lĩnh vực sáng tạo. Ông cho rằng NFT cần được nhìn nhận như giải pháp công nghệ để xác thực quyền sở hữu và kiến tạo hệ sinh thái cộng đồng, thay vì chỉ là tài sản kỹ thuật số mang tính chất đầu cơ.
Minh họa cho điều này, ông dẫn chứng từ thói quen sưu tầm thẻ ảnh (card) thần tượng. Nếu trước đây các vật phẩm dừng ở giá trị lưu niệm cá nhân, thì việc ứng dụng NFT sẽ giúp chúng tích hợp thêm nhiều tính năng mới - từ xác định tư cách thành viên, quyền truy cập vào hội nhóm riêng, cho đến việc tham dự sự kiện riêng biệt hoặc hưởng ưu đãi đặc thù từ nghệ sĩ.
 |
| Bộ sưu tập NFT của rapper Pjpo là mô hình thử nghiệm âm nhạc NFT có xác lập quyền sở hữu tại Việt Nam. |
Theo ông Nguyên, giá trị cốt lõi của NFT nằm ở việc thiết lập sự gắn kết giữa nghệ sĩ và người hâm mộ. Người sở hữu NFT không dừng lại ở việc mua sản phẩm đơn lẻ, mà chính thức trở thành một thành viên trong cộng đồng, đồng hành cùng nghệ sĩ xuyên suốt lộ trình phát triển dự án sáng tạo.
Dự án album NFT 131km của rapper Pjpo là ví dụ cho thử nghiệm âm nhạc NFT có xác lập quyền sở hữu tại Việt Nam. Tại đây, người hâm mộ không chỉ dừng ở vai trò ủng hộ, mà còn có cơ hội cùng chia sẻ lợi ích kinh tế khi sản phẩm thành công. Mô hình này biến người hâm mộ thành mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế sáng tạo, thay vì chỉ là người quan sát từ bên ngoài.
Bên cạnh sức mạnh gắn kết cộng đồng, NFT còn là công cụ giúp minh bạch hóa giao dịch, chống tình trạng hàng giả và xác thực quyền sở hữu. Công nghệ blockchain cho phép lưu vết toàn bộ lịch sử sở hữu của tài sản số, tạo tiền đề cho sự ra đời của phương thức kinh doanh cho giới sáng tạo và ngành giải trí nói chung.
Ông Nguyên nhận định blockchain và NFT, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ trở thành bệ phóng giúp ngành công nghiệp sáng tạo Việt Nam vươn tầm quốc tế, xây dựng cộng đồng người dùng toàn cầu và tối ưu hóa năng lực thương mại hóa sản phẩm văn hóa bản địa.
Đó cũng là chủ đề chính của cuộc thi Sáng tác tranh kỹ thuật số ứng dụng công nghệ NFT 2026. Cuộc thi do Chi hội Blockchain TP.HCM phối hợp cùng Trường đại học Mỹ thuật TP.HCM tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Tài sản số Việt Nam - Conviction 2026. Chương trình hướng đến việc kết nối nghệ thuật với công nghệ blockchain thông qua hoạt động số hóa, xác thực và lan tỏa tác phẩm nghệ thuật trên môi trường số.
Thông qua NFT và Blockchain, tác phẩm có thể được xác thực nguồn gốc, số hóa để lưu trữ và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng trên môi trường số, góp phần tạo thêm giá trị cho hoạt động sáng tạo nghệ thuật trong thời kỳ chuyển đổi số.
