|
|
Các nốt mụn rộp chứa dịch, xuất hiện rải rác trên da bệnh nhân mắc thủy đậu. |
Nhiều người vẫn lầm tưởng thủy đậu chỉ lây khi ta chạm vào mụn nước của người bệnh. Thực tế, đây là một "cái bẫy thời gian" cực kỳ nguy hiểm. Virus Varicella-Zoster (VZV) có khả năng phát tán ra môi trường từ 1-2 ngày trước khi bệnh nhân xuất hiện nốt đậu đầu tiên.
Điều này nghĩa là một người trông hoàn toàn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường, thực chất đã là một "trạm phát tán" virus. Sự chủ quan trong giai đoạn ủ bệnh này chính là lý do khiến thủy đậu dễ dàng bùng phát thành dịch tại các môi trường đông đúc như trường học, nhà trẻ.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm thông thường, thủy đậu lây nhiễm qua nhiều con đường:
- Hệ thống giọt bắn: Virus phát tán trực tiếp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc chỉ đơn giản là nói chuyện.
- Lây truyền qua không khí: Đây là điểm đáng sợ nhất. Các hạt virus siêu nhỏ có thể bay lơ lửng trong không khí ở khoảng cách xa và tồn tại khá lâu, khiến người lành dễ dàng hít phải ngay cả khi không tiếp xúc gần với bệnh nhân.
- Tiếp xúc trực tiếp: Chạm vào dịch tiết từ các nốt phỏng chưa đóng vảy hoặc "bụi virus" từ các vảy da bong tróc trong giai đoạn hồi phục.
Đáng lưu ý, VZV là loại virus có khả năng "ẩn mình" cực kỳ tinh vi. Sau khi gây bệnh thủy đậu lần đầu, nó không biến mất mà tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh. Khi hệ miễn dịch suy yếu (do tuổi tác hoặc bệnh mạn tính), virus này sẽ "thức tỉnh" và gây ra bệnh Zona thần kinh (Giời leo) với những cơn đau nhức hành hạ kéo dài.
 |
| Thủy đậu (dân gian gọi là trái rạ) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella-Zoster (VZV) gây ra. Ảnh: Researchgate. |
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho thủy đậu. Việc chăm sóc cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:
- Kiểm soát cơn ngứa: Sử dụng thuốc kháng Histamin hoặc dung dịch bôi tại chỗ (hồ nước, xanh methylen) để hạn chế trẻ gãi. Việc gãi vỡ nốt đậu không chỉ gây nhiễm trùng da mà còn để lại sẹo lõm vĩnh viễn.
- Hạ sốt an toàn: Chỉ sử dụng Paracetamol theo chỉ định. Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ mắc thủy đậu vì có nguy cơ dẫn đến Hội chứng Reye - một biến chứng gây phù não và suy gan cấp tính.
- Vệ sinh đúng cách: Xóa bỏ quan niệm "kiêng nước, kiêng gió" cực đoan. Trẻ cần được tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín để giữ da sạch sẽ, tránh bội nhiễm vi khuẩn.
Tiêm đủ hai liều vaccine giúp thiết lập "lá chắn" bảo vệ lên đến 90%. Đây không chỉ là bảo vệ cá nhân mà còn tạo ra miễn dịch cộng đồng cho những nhóm người yếu thế không thể tiêm chủng (như bệnh nhân đang điều trị ung thư).
Lịch tiêm chủng khuyến nghị tại Việt Nam:
| Nhóm tiêm chủng | Mũi 1 | Mũi 2 |
| Trẻ đủ 9 tháng hoặc 12 tháng tuổi | Tiêm khi trẻ đủ 9 tháng hoặc 12 tháng tuổi tùy thuộc vào loại vaccine | Tiêm nhắc lại cách mũi thứ nhất ít nhất 6 tuần hoặc 3 tháng tùy loại |
| Người từ 13 tuổi trở lên | Tiêm liều khởi đầu cho những người chưa từng mắc bệnh hoặc chưa từng tiêm chủng trước đó | Tiêm cách mũi thứ nhất ít nhất từ 4 đến 8 tuần (tùy theo hướng dẫn của bác sĩ khám sàng lọc và nhà sản xuất) |
Cuốn sách "Cơ thể phi tuổi tác tâm trí phi thời gian" mang đến cho độc giả nhiều kiến thức hữu ích liên quan đến quá trình lão hóa của con người. Chúng ta có thể làm chậm quá trình lão hóa bằng những phương pháp rất đơn giản.
