Bằng chứng sinh tử (tên gốc: Mercy) là một trong những tác phẩm được mong chờ nhất tháng 1. Bộ phim do nhà đồng sản xuất “kiệt tác” phim Oppenheimer - Charles Roven - cầm trịch và Chris Pratt đóng chính.
 |
| Chris Pratt và bạn diễn Kali Reis trong cảnh phim của Mercy. |
Bộ phim xuất phát từ ý tưởng: Điều gì sẽ xảy ra nếu AI thay thế hệ thống tư pháp của con người và nắm quyền xét xử đối với nghi phạm trong các vụ án đặc biệt nghiêm trọng? Từ đó, Bằng chứng sinh tử đưa người xem đến với phiên tòa của tòa án tối cao Mercy. Đó là nơi nhân vật trung tâm Christopher Raven (Chris Pratt thủ vai) trở thành bị cáo, buộc phải đối diện với thẩm phán AI Maddox (Rebecca Ferguson thủ vai).
Khi nhân vật chính là người kể chuyện không đáng tin cậy
Bằng chứng sinh tử lấy bối cảnh năm 2029, thời điểm hệ thống Mercy bắt đầu vận hành khoảng 2 năm. Tòa án tối cao Mercy là nơi thẩm phán, bồi thẩm và đao phủ được điều khiển hoàn toàn bởi AI, không cảm xúc, không thiên kiến con người, chỉ dựa trên dữ liệu.
Bộ phim mở ra khi thanh tra Christopher Raven - người đóng góp lớn vào việc xây dựng hệ thống tòa án tối cao Mercy - tỉnh dậy sau cơn say và thấy bản thân bị còng tay trên chiếc ghế bị cáo ở tòa án Mercy. Thẩm phán AI Maddox thông báo Christopher Raven có 97,5% khả năng là kẻ giết người, mà nạn nhân chính là vợ anh. Christopher chỉ có 90 phút tìm ra bằng chứng để giảm khả năng phạm tội của mình xuống 92%, trước khi bị luận tội và bị đao phủ AI thực hiện án tử trực tiếp bằng một mũi tiêm.
Đổi lại, Chris có toàn quyền truy cập vào hệ thống dữ liệu sự kiện do AI cung cấp để tự phá án. Tuy nhiên ban đầu, anh cho biết không nhớ bất kỳ điều gì kể từ thời điểm xảy ra vụ án, đồng thời khẳng định là người yêu vợ, nhất định không làm hại cô.
 |
| Nam chính Chris bị buộc tội giết vợ và phải tự bảo vệ trước cỗ máy AI mà anh từng góp phần tạo ra. |
Nhưng bí mật của Christopher dần được bộ phim hé lộ. Anh nghiện rượu, có xu hướng bạo lực, thậm chí bị con gái nói xấu trên mạng. Thông qua dữ liệu được Maddox cung cấp, Chris phát hiện vợ có mối quan hệ ngoài luồng với người đàn ông khác. Điều này càng khiến khả năng phạm tội của anh tăng đến mức tối đa là 98%. Bởi nó củng cố động cơ của Chris: Ghen tuông dẫn tới hành vi giết vợ.
 |
| Nam chính Chris có thực sự vô tội? |
Từ đây, Bằng chứng sinh tử khiến người xem buộc phải đứng trên lập trường của nhân vật chính và cả thẩm phán. Khán giả phải tự hỏi liệu Christopher Raven có thực sự bị oan hay chính là hung thủ vụ án?
Trải nghiệm tuyệt đối khi xem “Bằng chứng sinh tử”
Bằng chứng sinh tử kéo dài 101 phút, gần bằng thời lượng 90 phút của phiên tòa Mercy. Bộ phim sử dụng phong cách screenlife, phần lớn diễn biến được kể qua màn hình máy tính, điện thoại và hệ thống giám sát... Sự kết hợp tạo cho khán giả cảm giác bị đưa ra xét xử như chính Christopher Raven, buộc rơi vào trạng thái áp lực về thời gian, giới hạn về không gian.
Theo dõi Bằng chứng sinh tử, khán giả vừa căng thẳng đến mức không thể rời mắt khỏi màn hình dù chỉ 1 giây, vừa hoang mang bởi góc nhìn mà bản thân đang thấy là của người kể chuyện không đáng tin cậy (unreliable narrator) - tức Christopher Raven. Đây cũng là điểm sáng lớn nhất của tác phẩm, khiến khán giả phải theo dõi đến cùng để biết kết cục của Bằng chứng sinh tử.
 |
| Nhiều cảnh được thực hiện bằng thiết bị phi truyền thống như bodycam, drone và cả robot quay phim. |
Phần hình ảnh cũng rất phù hợp với màn ảnh rộng và định dạng 3D trong việc mang lại trải nghiệm hồi hộp đến nghẹt thở cho khán giả trong rạp chiếu. Chris Pratt cho biết: “Tôi thực sự mong khán giả xem Bằng chứng sinh tử trên màn ảnh lớn. Đây là chuyến tàu cảm xúc đúng nghĩa - kiểu phim mà khi đã bắt đầu thì không cho bạn ‘thở’ đến phút cuối”.
Ở khía cạnh khác, người xem cũng phải dè chừng thẩm phán AI Maddox. Bởi Maddox là trí tuệ nhân tạo không có cảm xúc, không hành động theo trực giác nên cũng không hề tàn bạo hay độc ác. Cô lạnh lùng, logic và tuân thủ quy tắc.
Chính sự lý trí ấy là thứ gây bất an: Nếu AI không sai về mặt số liệu, vậy có thể phát hiện ra sai sót khi con người cố tình thay đổi dữ liệu để làm sai lệch bằng chứng không?
 |
| Liệu trí tuệ nhân tạo có là “con dao 2 lưỡi” khi được giao toàn quyền trong hệ thống tư pháp của con người? |
Con số 98% là mức tối đa của khả năng phạm tội, cũng là điều khiến khán giả băn khoăn. Vì nếu chỉ số này không bao giờ đạt mức tuyệt đối 100%, phải chăng vẫn tồn tại 2% khả năng người bị xử tử thực sự vô tội?
Bộ phim khép lại nhưng không mang theo phán quyết rõ ràng. Bằng chứng sinh tử để lại cho người xem câu: Liệu xã hội sẽ tiếp tục đặt niềm tin tuyệt đối vào AI vì hiệu quả và lợi ích chung, hay sẵn sàng đối mặt với phán quyết sai lầm khi công lý được trao cho máy móc?
Phim Bằng chứng sinh tử đang khởi chiếu tại các rạp trên toàn quốc.
