15 doanh nghiệp xăng dầu chưa nộp ngân sách khoảng 6.500 tỷ đồng

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều tồn tại trong việc kê khai, nộp thuế bảo vệ môi trường và quản lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Theo kết luận thanh tra về chuyên đề diện rộng hoạt động kinh doanh xăng dầu, Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều tồn tại, dấu hiệu vi phạm trong việc kê khai, nộp thuế bảo vệ môi trường và trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cuộc thanh tra được thực hiện tại 260 doanh nghiệp, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối, trong thời gian từ 10/7 đến 5/10.

6.500 tỷ đồng chưa nộp ngân sách

Kết luận thanh tra chỉ ra 15 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối và các chi nhánh, công ty con chưa nộp ngân sách Nhà nước khoảng 6.500 tỷ đồng. Trong đó, tiền nợ thuế bảo vệ môi trường khoảng 3.869 tỷ đồng, tiền chậm nộp khoảng 2.110 tỷ đồng.

Ngoài khoản tiền chưa nộp ngân sách, Thanh tra Chính phủ phát hiện 12 doanh nghiệp là thương nhân đầu mối có dấu hiệu kê khai thuế bảo vệ môi trường không đúng đối tượng, với tổng số tiền khoảng 3.226 tỷ đồng.

Các trường hợp được phát hiện liên quan đến việc công ty mẹ kê khai, nộp thuế thay chi nhánh, công ty con hoặc thương nhân đầu mối bán xăng dầu kê khai, nộp thuế thay thương nhân đầu mối mua.

Theo cơ quan thanh tra, việc kê khai, nộp thuế không đúng đối tượng đặt ra yêu cầu phải rà soát, xác định lại nghĩa vụ thuế của từng doanh nghiệp, bảo đảm thu đúng, thu đủ, tránh tình trạng thu trùng hoặc thất thu ngân sách.

Bên cạnh đó, có 2 thương nhân đầu mối bị phát hiện có dấu hiệu kê khai thiếu khoảng 40 tỷ đồng thuế bảo vệ môi trường. Trong số này, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Long Hưng đã thực hiện kê khai, nộp bổ sung 20,39 tỷ đồng tiền thuế khai thiếu.

Những phát hiện trên cho thấy nhiều tồn tại trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kê khai và nộp thuế bảo vệ môi trường.

Không chỉ phát hiện những tồn tại trong lĩnh vực thuế, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra bất cập trong việc trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Theo kết luận, 20 thương nhân đầu mối thực hiện trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá tại thời điểm lập hóa đơn bán hàng và được chi khoảng 2.209 tỷ đồng, mặc dù lượng xăng dầu tương ứng chưa được tiêu thụ. Thanh tra Chính phủ chỉ ra sự thiếu thống nhất giữa các quy định pháp luật về sản lượng xăng dầu làm căn cứ trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá.

Đáng chú ý, cơ quan thanh tra chưa xác định được các trường hợp trên có lỗi cố ý hay vô ý, cũng như thiệt hại cụ thể phát sinh từ việc thực hiện trích lập, chi sử dụng quỹ.

Ngoài ra, kết luận còn nêu trường hợp một doanh nghiệp có dấu hiệu trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá không đúng kỳ tính, với số tiền khoảng 6,63 tỷ đồng.

Những tồn tại này cho thấy bất cập không chỉ nằm ở việc thực hiện của doanh nghiệp mà còn liên quan đến sự thiếu đồng bộ trong các quy định quản lý, điều hành Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Kiến nghị chấm dứt Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện hành

Từ những tồn tại được phát hiện, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan nghiên cứu chấm dứt hoạt động Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện hành.

Thay vào đó, cơ quan thanh tra đề xuất sử dụng các công cụ điều tiết khác như dự trữ xăng dầu quốc gia, dự trữ bắt buộc tại thương nhân đầu mối, chính sách thuế và các biện pháp điều hành phù hợp.

Đối với lĩnh vực thuế, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính rà soát, hoàn thiện các quy định về kê khai, nộp thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; đồng thời phối hợp kiểm tra, xử lý những tồn tại, vi phạm được phát hiện.

Cơ quan thanh tra cũng kiến nghị nghiên cứu bãi bỏ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở xăng dầu, chuyển sang cơ chế để thương nhân đầu mối chủ động quyết định giá bán lẻ trên cơ sở giá thị trường quốc tế và các yếu tố cấu thành giá.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc hoàn thiện cơ chế quản lý, điều hành thị trường xăng dầu cần hướng tới tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả giám sát và bảo đảm lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.