Tuổi thọ của con người đang ngày càng tăng. Ảnh: Reuters.

Con người có thể sống được bao lâu?

Trong phần lớn lịch sử loài người, tuổi thọ trung bình chỉ dao động trong khoảng hai mươi đến ba mươi năm. Cuộc sống thường ngắn ngủi và khốn khổ. Con người luôn sống trong nỗi sợ hãi về dịch bệnh hay nạn đói sắp xảy ra.

Trong Kinh thánh và các văn bản cổ khác chứa đầy những câu chuyện về dịch bệnh. Sau này, những câu chuyện lại đầy rẫy những đứa trẻ mồ côi và những bà mẹ kế độc ác vì cha mẹ thường không sống đủ lâu để nuôi con mình.

Đáng buồn thay, trong suốt lịch sử, các thầy thuốc chẳng mấy khác lang băm, khoa trương đưa ra những “phương pháp chữa trị” thường làm cho bệnh trở nên nặng hơn. Người giàu có thể thuê bác sĩ tư, những thầy thuốc bo bo giữ kín những lọ thuốc vô dụng của họ, trong khi người nghèo thường chết trong cảnh khốn khó tại các bệnh viện bẩn thỉu, quá tải. (Tất cả những điều này đã được nhà viết kịch người Pháp Molière châm biếm trong vở kịch hài hước Le Médicin Malgré Lui, hay Bác sĩ bất đắc dĩ, trong đó một người nông dân nghèo bị nhầm là bác sĩ danh tiếng. Anh này sau đó đã đánh lừa mọi người bằng cách sử dụng những từ ngữ Latin to tát, hoa mĩ bịa ra để cho những lời khuyên y tế ngớ ngẩn.)

Tuy nhiên, một số bước tiến lịch sử đã diễn ra và kéo dài tuổi thọ trung bình của chúng ta. Đầu tiên là sự xuất hiện của hệ thống vệ sinh tốt hơn.

Các thành phố cổ đại từng là những hố xí chứa đầy thức ăn thối rữa và chất thải của con người. Mọi người thường xuyên vứt rác ra đường. Những con đường ở các thành phố cổ đại thường giống như đường chạy vượt chướng ngại vật hôi thối, là nơi sinh ra của bệnh tật.

Nhưng vào những năm 1800, người dân đã lên tiếng phản đối những điều kiện mất vệ sinh này, dẫn đến việc xây dựng hệ thống thoát nước thải và cải thiện vệ sinh, loại bỏ hàng loạt bệnh chết người truyền qua đường nước, giúp kéo dài tuổi thọ trung bình thêm khoảng mười lăm đến hai mươi năm.

Cuộc cách mạng tiếp theo diễn ra do những cuộc chiến đẫm máu ở châu Âu, lan tràn khắp lục địa trong thế kỷ 19. Có quá nhiều binh lính thiệt mạng vì những vết thương hở trên chiến trường đến nỗi các vị vua và quân chủ tuyên bố rằng những phương pháp chữa trị thực sự hiệu quả sẽ được ban thưởng hậu hĩnh.

Rồi đột ngột, các bác sĩ đầy tham vọng, thay vì chỉ cố gắng gây ấn tượng với những người bảo trợ giàu có bằng những chế phẩm vô dụng, bắt đầu xuất bản các bài báo về những phương pháp điều trị thực sự giúp ích cho bệnh nhân. Các tạp chí y khoa bắt đầu phát triển mạnh, ghi chép lại những tiến bộ dựa trên bằng chứng thực nghiệm, chứ không chỉ dựa vào danh tiếng của tác giả.

Với định hướng mới này trong giới bác sĩ và các nhà khoa học, sân khấu đã sẵn sàng cho những tiến bộ mang tính cách mạng như kháng sinh và vaccine, những thứ cuối cùng sẽ đánh bại hàng loạt bệnh tật chết người, giúp kéo dài tuổi thọ trung bình thêm khoảng mười đến mười lăm năm nữa. Chế độ dinh dưỡng tốt hơn, rồi phẫu thuật, cách mạng công nghiệp và các yếu tố khác cũng đã góp phần làm tăng tuổi thọ trung bình.

Vì vậy hiện nay tuổi thọ trung bình ở nhiều nước đã đạt mức bảy mươi.

Thật không may, nhiều đột phá trong y học hiện đại là do may mắn chứ không phải do thiết kế cẩn thận. Không có gì mang tính hệ thống trong việc tìm kiếm việc chữa trị những căn bệnh này, mà chủ yếu là do tình cờ.

Ví dụ, vào năm 1928, khi Alexander Fleming vô tình quan sát thấy rằng các hạt nấm mốc bánh mì có thể tiêu diệt vi khuẩn phát triển trong đĩa Petri, ông đã tạo ra một cuộc cách mạng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Các bác sĩ, thay vì bất lực nhìn bệnh nhân chết vì những căn bệnh thông thường, giờ đây có thể cho dùng thuốc kháng sinh như penicillin, loại thuốc lần đầu tiên trong lịch sử loài người thực sự có thể chữa khỏi bệnh cho bệnh nhân.

Chẳng bao lâu sau, đã có thuốc kháng sinh chống bệnh tả, uốn ván, thương hàn, lao và một loạt bệnh khác. Nhưng hầu hết phương pháp chữa trị này đều được tìm ra bằng cách thử và sai.