|
Có những khoảnh khắc con người chỉ còn cách ranh giới giữa sự sống và cái chết một hơi thở. Trong cuốn Khi hơi thở hóa thinh không, bác sĩ phẫu thuật thần kinh Paul Kalanithi đã viết nên hành trình đối diện với cái chết của chính mình sau khi mắc ung thư giai đoạn cuối.
Cuốn sách từng nhiều tuần đứng đầu danh sách bán chạy của The New York Times và trở thành tác phẩm khiến hàng triệu độc giả trên thế giới suy ngẫm về ý nghĩa của sự sống.
Thông điệp ấy không chỉ nằm trên những trang sách mà còn hiện hữu trong đời thực.
Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, một người đàn ông trẻ đã vượt qua lằn ranh sinh tử sau hành trình hơn 1.000 km từ Lào về Việt Nam trong tình trạng hôn mê sâu.
Hơn 1.000 km chạy đua với tử thần
Anh Nguyễn Hoàng Phương (40 tuổi, quê Quảng Ninh) là giáo viên dạy tiếng Việt và phiên dịch tại Vientiane (Lào). Trước đó, anh được chẩn đoán tăng huyết áp nhưng cho rằng mình còn trẻ, sức khỏe tốt nên không duy trì việc uống thuốc đều đặn.
Khoảng 0h một ngày tháng 12/2025, anh bất ngờ xuất hiện cơn đau đầu dữ dội kèm nôn liên tục. Vợ anh, chị Vân Anh, lập tức đưa chồng đến bệnh viện cấp cứu.
|
| Phim chụp CT sọ não cho thấy một ổ chảy máu lớn ở tiểu não, vùng nằm sát thân não. Ảnh: BVCC. |
Hai bệnh viện tư nhân tại Lào lần lượt tiếp nhận người bệnh. Kết quả chụp cắt lớp cho thấy anh bị chảy máu lớn ở tiểu não - vùng nằm sát thân não trong khoang sọ hẹp gọi là hố sau. Khối máu tụ chèn ép trực tiếp vào thân não, đồng thời bít đường lưu thông dịch não tủy, gây giãn não thất cấp. Tri giác của anh Phương giảm nhanh theo từng giờ.
Gia đình tiếp tục chuyển anh đến Bệnh viện Quân đội 103 (Lào). Tuy nhiên, sau 2 ngày điều trị nội khoa, tình trạng vẫn diễn biến xấu, người bệnh rơi vào hôn mê sâu.
Các bác sĩ khi đó đưa ra tiên lượng rất dè dặt. Quãng đường từ Lào về Việt Nam chủ yếu là đèo dốc, việc rung lắc và thay đổi độ cao có thể khiến huyết áp và áp lực nội sọ dao động mạnh, làm tái chảy máu hoặc gây tụt hạnh nhân tiểu não qua lỗ chẩm - biến chứng có thể cướp đi tính mạng ngay trên đường vận chuyển.
Lặng lẽ nghe mọi phân tích, chị Vân Anh vẫn đưa ra quyết định lớn nhất cuộc đời là đưa chồng về Việt Nam bằng mọi giá. Ngay trong đêm, thủ tục thông quan khẩn được hoàn tất. Xe cấp cứu đưa anh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nghệ An hồi sức ban đầu trước khi tiếp tục hành trình ra Hà Nội.
Hơn 1.000 km, đi qua 5 bệnh viện, trên xe là một người đàn ông hôn mê sâu và người vợ chưa một lần buông tay chồng.
Anh Phương được chuyển thẳng vào Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) trong tình trạng hôn mê sâu, điểm Glasgow chỉ còn 8. Theo các bác sĩ, nếu không được giải ép kịp thời, nguy cơ tử vong gần như chắc chắn.
Ê-kíp lập tức kích hoạt quy trình hồi sức thần kinh khẩn cấp.
Một trong những yếu tố quyết định thành công của ca cấp cứu là phòng can thiệp được bố trí ngay trong Trung tâm Đột quỵ. Nhờ đó, người bệnh không phải di chuyển sang khu phẫu thuật khác, giúp rút ngắn tối đa thời gian xử trí trong bối cảnh mỗi phút trôi qua đều ảnh hưởng đến cơ hội sống.
Các bác sĩ nhanh chóng tiến hành dẫn lưu não thất ra ngoài để xử lý tình trạng giãn não thất cấp, kiểm soát áp lực nội sọ và giải phóng thân não khỏi sự chèn ép của khối máu tụ.
![]() ![]() |
Anh Phương trên xe từ Lào về Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BVCC. |
TS.BS Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết chảy máu tiểu não với khối máu tụ lớn kèm hôn mê là một trong những thể đột quỵ nguy kịch nhất.
"Hố sau rất chật, chỉ cần vài ml máu tăng thêm cũng đủ đẩy hạnh nhân tiểu não tụt qua lỗ chẩm, chèn ép trung khu hô hấp và tuần hoàn. Ranh giới giữa hồi phục và tử vong đôi khi chỉ tính bằng phút.
Điều giúp chúng tôi giành lại cơ hội sống cho người bệnh là mô hình điều trị khép kín, từ chẩn đoán, dẫn lưu não thất đến hồi sức thần kinh đều được triển khai ngay trong Trung tâm Đột quỵ, không mất thời gian vận chuyển. Với chúng tôi, không từ bỏ người bệnh, kể cả khi cơ hội chỉ còn 1%", bác sĩ Dũng nói.
Sau can thiệp, tổn thương não không tiếp tục tiến triển. Anh Phương đáp ứng tốt với điều trị hồi sức, dần tỉnh lại, cai được máy thở rồi phục hồi từng chức năng thần kinh trong niềm vỡ òa của gia đình và các nhân viên y tế.
Sáu tháng sau ngày vượt qua lằn ranh sinh tử
Khi chồng qua cơn nguy kịch, chị Vân Anh đã gửi một lá thư đầy xúc động tới Bệnh viện Bạch Mai để bày tỏ lòng biết ơn với những người đã cứu sống chồng mình.
Sáu tháng sau biến cố, anh Phương gần như trở lại cuộc sống bình thường. Mới đây, anh còn tự lái xe đưa vợ đi sinh em bé thứ ba và trực tiếp chăm sóc vợ con trong những ngày đầu sau sinh.
|
| Sáu tháng sau biến cố, anh Phương gần như trở lại cuộc sống bình thường. Anh quay lại Lào, tiếp tục đứng trên bục giảng dạy tiếng Việt và làm công việc phiên dịch. Ảnh: GĐCC. |
Các chuyên gia Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đưa ra ba khuyến cáo quan trọng để giảm nguy cơ mắc đột quỵ.
Không tự ý ngừng thuốc điều trị tăng huyết áp. Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây vỡ mạch máu não dẫn đến chảy máu não và chảy máu tiểu não. Huyết áp ổn định là nhờ thuốc điều trị, không có nghĩa bệnh đã khỏi. Việc tự ý bỏ thuốc, đặc biệt ở người trẻ, là sai lầm rất phổ biến.
Đột quỵ đang ngày càng trẻ hóa. Bệnh không còn chỉ gặp ở người cao tuổi. Người trong độ tuổi 30-45, thường xuyên căng thẳng, ít vận động, hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia đều có nguy cơ mắc bệnh. Vì vậy, cần đo huyết áp định kỳ và tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ.
Nhận biết đột quỵ theo quy tắc BE FAST. Các dấu hiệu cảnh báo gồm mất thăng bằng (Balance), nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột (Eyes), méo miệng (Face), yếu hoặc tê một bên tay chân (Arms), nói khó hoặc nói ngọng (Speech). Khi xuất hiện các biểu hiện này, cần ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng (Time), gọi cấp cứu 115 và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có trung tâm hoặc đơn vị điều trị đột quỵ để được can thiệp kịp thời.
Nghề bác sĩ vất vả về mặt thời gian, tổn hao nhiều năng lượng và cảm xúc. Thế nhưng, trên thế gian này, không có nghề nào tuyệt vời hơn nghề y. Chạy trời không khỏi đau là tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.

