Sự trỗi dậy của vi khuẩn kháng thuốc đang khiến cuộc chiến chống nhiễm trùng trở nên khó khăn. Ảnh: Science Photo Library.

Thuốc kháng sinh rất hiệu quả và được kê đơn thường xuyên đến mức hiện nay vi trùng đang chống trả.

Đây không phải là câu hỏi học thuật, vì vi trùng kháng thuốc là một trong những vấn đề sức khỏe lớn mà xã hội ngày nay phải đối mặt. Những căn bệnh chết người từng bị loại bỏ, như bệnh lao, giờ đây đang dần quay trở lại ở dạng nguy hiểm, không thể chữa khỏi. Những "siêu vi khuẩn" này thường miễn dịch với các loại kháng sinh mới nhất, khiến người dân nói chung đều bất lực chống lại chúng.

Hơn nữa, khi nhân loại mở rộng sang các khu vực chưa được khám phá và chưa có dân cư sinh sống trước đây, chúng ta liên tục phải đối mặt với những căn bệnh mới mà chúng ta không có khả năng miễn dịch. Vì vậy, có một lượng lớn các bệnh chưa biết đang chờ để xuất hiện và lây nhiễm cho nhân loại.

Một số người tin rằng việc sử dụng kháng sinh trên quy mô lớn ở động vật đã đẩy nhanh xu hướng này. Ví dụ, bò trở thành nơi sinh sản của vi trùng kháng thuốc vì nông dân đôi khi sử dụng quá nhiều thuốc kháng sinh nhằm tăng sản lượng sữa và thực phẩm.

Do mối đe dọa rằng những căn bệnh này có thể quay trở lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết, nên nhu cầu cấp thiết là một thế hệ kháng sinh mới đủ rẻ để hợp lý hóa chi phí. Đáng buồn thay, trong suốt ba mươi năm qua, chúng ta không phát triển được một nhóm kháng sinh mới nào.

Thuốc kháng sinh mà cha mẹ chúng ta sử dụng cũng gần giống loại kháng sinh chúng ta sử dụng ngày nay. Một vấn đề là phải thử hàng nghìn loại hóa chất mới có thể cô lập được một số loại thuốc có triển vọng. Chi phí để phát triển một loại kháng sinh mới bằng các phương pháp này tốn khoảng 2 đến 3 tỷ USD.

Thuốc kháng sinh hoạt động như thế nào?

Sử dụng công nghệ hiện đại, các nhà khoa học dần dần đã giải mã được cơ chế hoạt động của một số loại kháng sinh. Ví dụ, penicillin và vancomycin can thiệp vào quá trình sản xuất một phân tử gọi là peptidoglycan, đóng vai trò thiết yếu trong việc tạo ra và củng cố thành tế bào của vi khuẩn. Do đó, các loại thuốc này có tác dụng phá vỡ thành tế bào của vi khuẩn.

Một loại thuốc khác, được gọi là quinolone, có tác dụng cản trở cơ chế sinh sản của vi khuẩn, khiến DNA của nó không hoạt động bình thường và do đó không thể sinh sản được.

Một loại khác, bao gồm tetracycline, cản trở khả năng tổng hợp protein quan trọng của vi khuẩn. Và một lớp khác nữa ngăn chặn các tế bào sản xuất folic acid, từ đó cản trở khả năng kiểm soát các chất hóa học chảy qua thành tế bào.

Với những tiến bộ như thế, tại sao lại có nút thắt này?

Thứ nhất, mất nhiều thời gian để phát triển các loại kháng sinh mới này, thường là hơn mười năm. Những loại thuốc này phải được kiểm tra cẩn thận để đảm bảo rằng chúng an toàn, đây là một quá trình tốn thời gian và tiền bạc.

Và sau một thập kỷ làm việc chăm chỉ, sản phẩm cuối cùng thường gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn đầu tư.

Điểm mấu chốt đối với nhiều công ty dược phẩm là việc bán hàng phải bù đắp chi phí để sản xuất những loại thuốc này.