Những tác giả đưa mạng xã hội vào văn chương

Malavika Kannan, 25 tuổi, vừa xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tiên dành cho độc giả trưởng thành mang tên Unprecedented Times (Tạm dịch: Thời biến động). Tác phẩm xoay quanh Rishi, nữ sinh viên năm nhất quyết tâm trải nghiệm đời sống đại học thực thụ với tiệc tùng, yêu đương. Nhưng khi đại dịch Covid-19 khiến kế hoạch ấy đột ngột dở dang, Rishi cùng bạn bè buộc phải đối mặt với sự chênh lệch khắc nghiệt giữa con người ảo trên mạng và thực tế của thế giới người lớn.

“Phần lớn cảm nhận của Rishi về bản thân được hình thành trên Internet. Điểm châm biếm là cô ấy đôi khi ảo tưởng về quyền kiểm soát thế giới của mình, chỉ vì cô ấy có sẵn vốn từ ngữ để diễn đạt về nó”, Kannan nói.

Internet gần như trở thành một nhân vật trong tác phẩm. Nhưng quá trình đưa cuốn sách đến với độc giả cũng khiến Kannan nhận rõ áp lực mà mạng xã hội tạo ra đối với các tác giả. Khi mức độ hiện diện trên mạng ngày càng gắn với khả năng bán sách, mạng xã hội đang dần chuyển từ một công cụ hỗ trợ thành một phần gần như bắt buộc của công việc xuất bản.

Tác giả Malavika Kannan và tác phẩm Unprecedented Times. Ảnh: Rolling Stone.

Xu hướng này được phản ánh qua doanh số. Dù vẫn có những cuốn sách thành công mà tác giả không sở hữu sẵn lượng người theo dõi lớn, số liệu cho thấy mối liên hệ ngày càng rõ giữa những tựa sách nổi bật và nội dung trên mạng xã hội.

Theo Publishers Weekly, 59 triệu bản sách in bán ra trong năm 2024 có liên hệ trực tiếp với nội dung trên BookTok, cộng đồng chia sẻ về sách trên TikTok. Xu hướng này tiếp tục duy trì trong năm 2025. Chỉ một vài video về một cuốn sách cũng có thể đưa tác phẩm từ vô danh thành sách bán chạy chỉ sau một đêm.

“Đó đơn giản là môi trường mà chúng ta đang sống. Tôi rất muốn nghĩ rằng văn chương là nơi trú ẩn khỏi Internet, nhưng thực tế hai thứ này gắn bó với nhau chặt chẽ”, Kannan nói với Rolling Stone.

Khi mạng xã hội trở thành chất liệu sáng tác

Hallie Elizabeth Newton, 42 tuổi, sử dụng Instagram từ năm 2013. “Nó có khả năng mê hoặc trong việc tuyển chọn đúng những gì bạn đã biết. Điều đó mang lại cảm giác dễ chịu, chưa chắc đã lành mạnh nhưng chắc chắn rất dễ chịu”, cô chia sẻ.

59 triệu bản sách in bán ra trong năm 2024 có liên hệ trực tiếp với nội dung trên BookTok.

Thống kê của Publishers Weekly

Cảm nhận ấy hiện rõ trong tiểu thuyết đầu tay của Newton là Agnes Lives! (Agnes còn sống!). Ra mắt vào tháng 6, tác phẩm xoay quanh Agnes, một phụ nữ ngoài 30 tuổi ở New York, trải qua 24 giờ ngày càng hỗn loạn để tìm một người sẵn sàng giết mình.

Mang màu sắc thể nghiệm, cuốn sách đan xen những bình luận trái ngược của cư dân mạng với dòng độc thoại nội tâm của Agnes. Qua đó, Newton khai thác khoảng cách giữa con người thật và hình ảnh họ thể hiện trước công chúng.

“Luôn có một khoảng cách giữa thực tế của Agnes và những gì cô ấy đưa lên mạng. Chúng ta thấy rõ điều đó tác động ra sao đến hình ảnh cá nhân, cũng như nhận thức về bản thân và bản sắc của chính mình”, Newton nói.

Tác giả Hallie Elizabeth Newton và tác phẩm Agnes Lives!. Ảnh: Rolling Stone.

Newton cũng phải đối diện với chính áp lực ấy khi cuốn sách chuẩn bị phát hành. Cô muốn quảng bá tác phẩm, nhưng điều đó đồng nghĩa với việc chuyển tài khoản Instagram sang chế độ công khai - một thay đổi khiến cô lo sợ.

“Tôi không bị ép dùng mạng xã hội, mà đúng hơn là tôi tự đặt áp lực lên bản thân để quảng bá cho đứa con tinh thần của mình. Nếu người ta dán tờ rơi hay đặt quảng cáo trên tạp chí, tôi tin mình cũng sẽ cảm thấy áp lực phải làm điều đó thôi”, Newton nói.

Với Iman Hariri-Kia, 31 tuổi, mạng xã hội không chỉ là nơi quảng bá sách mà còn trở thành nguồn cảm hứng trực tiếp cho một tác phẩm.

Sau ba cuốn sách đã xuất bản, Hariri-Kia được biết đến với những câu chuyện tình đương đại khai thác nỗi lo về sự nghiệp của người trẻ. Nhưng ý tưởng cho tiểu thuyết sắp ra mắt Once in a Timeline (Một lần trong đời) lại xuất hiện trong một chuyến tàu điện ngầm ở New York.

Khi toa tàu dừng lại dưới lòng đất, trong khoảng 20 phút, thứ duy nhất tải được trên điện thoại của cô là video ghi lại một ngày của một KOL.

“Cảm giác gần như có một lỗ hổng trong không-thời gian, và thế giới lúc ấy chỉ còn lại tôi cùng người sáng tạo nội dung đó”, cô kể.

Tác giả Iman Hariri-Kia và tác phẩm Once in a Timeline. Ảnh: Rolling Stone.

Once in a Timeline kể về một KOL chuyên về lối sống bị mắc kẹt trong vòng lặp thời gian vô tận, buộc phải sống đi sống lại chính video nhật ký một ngày của mình. Tác phẩm đặt ra những câu hỏi về quyền tự chủ, bản sắc và cách một người được nhìn nhận trên mạng, đồng thời xoáy vào một vấn đề mà Hariri-Kia từng trải qua: liệu việc không ngừng nỗ lực để làm hài lòng khán giả có đáng để đánh đổi sự bình yên của chính mình?

“Trước khi ra mắt tiểu thuyết đầu tay, có rất nhiều tiếng nói trong đầu bảo tôi rằng nếu cuốn sách đầu tiên không lọt vào danh sách bán chạy của New York Times, cùng hàng loạt cột mốc khác, thì coi như tôi đã thất bại. Nhưng rồi khi tôi đạt được tất cả những cột mốc đó, chẳng có gì thay đổi cả”, cô nói.

“Bây giờ tôi nhận ra rằng suy nghĩ về thành công theo cách đó cực kỳ phản tác dụng, bởi đến cuối cùng, bạn sẽ có quá nhiều tiếng nói trong đầu tới mức chúng dập tắt chính tiếng nói của bản thân”.

Các nhà văn vẫn có thể tận dụng mạng xã hội để tìm độc giả và xây dựng cộng đồng, đồng thời biến chính những áp lực của đời sống trực tuyến thành chất liệu cho văn chương.

“Đến một lúc nào đó, tôi nhận ra Internet là một nơi mà tôi có thể tồn tại, nhưng nó không phải sân khấu của tôi, cũng không phải phương tiện mà tôi muốn sử dụng. Đó không phải nơi tôi thực sự muốn dành năng lượng của mình”, Kanna cho biết.