 |
| Nữ chiến sĩ biệt động hướng dẫn bộ đội đánh vào sân bay Tân Sơn Nhất (đã sử dụng AI để tăng chất lượng ảnh). Ảnh: Tư liệu. |
Họ là những người thợ điện, thợ máy, lái xe, tiểu thương hay công nhân sống giữa lòng Sài Gòn. Trong đời thường, họ hòa vào nhịp sống của đô thị. Đến đêm mùng Một Tết Mậu Thân 1968, họ trở thành những mũi tiến công đặc biệt, đánh thẳng vào các cơ quan đầu não của chính quyền ngụy và Mỹ tại Sài Gòn.
Năm 1997, danh sách 125 chiến sĩ biệt động tham gia chiến dịch vẫn được lưu giữ trong hồi ký Biệt động Sài Gòn của đại tá - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Hùng (bí danh Tư Chu), Chỉ huy trưởng lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, như một cách gọi tên những con người đã góp mặt trong một trong những trận đánh đô thị đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Những mũi tiến công chiến lược
Theo đại tá Tư Chu, danh sách được ông và đồng đội đối chiếu, rà soát từ nhiều nguồn tư liệu và hoàn thiện vào năm 1997.
Theo nhà xuất bản, do tác giả qua đời năm 2012, thông tin về hiện trạng của các chiến sĩ sau đó không được tiếp tục cập nhật. Vì vậy, tư liệu này chủ yếu phản ánh cách tổ chức lực lượng và nhân sự tham gia chiến dịch theo ghi nhận của những người trong cuộc vào thời điểm lập danh sách.
Danh sách không được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái mà chia thành 9 phần, tương ứng các đội chiến đấu và mục tiêu cụ thể trong những đợt tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968. Cách phân chia này phần nào cho thấy phương thức tổ chức tác chiến đặc thù của lực lượng biệt động giữa lòng đô thị Sài Gòn.
  |
| Tác phẩm Biệt động Sài Gòn của đại tá tình báo - Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Đức Hùng (Tư Chu). Ảnh tư liệu: NXB Trẻ. |
Đại tá Nguyễn Đức Hùng cho biết, lực lượng Biệt động Sài Gòn được tổ chức thành các đội chiến đấu độc lập, mỗi đội phụ trách một mục tiêu xác định.
Những mục tiêu được lựa chọn đều là các cơ quan đầu não hoặc địa điểm mang ý nghĩa biểu tượng, như Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh Sài Gòn, Đại sứ quán Mỹ, Bộ Tư lệnh Hải quân, Bộ Tổng tham mưu hay Tổng nha Cảnh sát.
Tuy nhiên, diễn biến thực tế khác với dự kiến ban đầu. Sự chênh lệch lớn về tương quan lực lượng cùng những khó khăn trong hiệp đồng tác chiến khiến nhiều mũi tiến công không nhận được tiếp viện như kế hoạch.
Tại một số mục tiêu trọng điểm trong đợt 1 Mậu Thân, lực lượng trực tiếp chiến đấu chỉ gồm vài chục người nhưng phải đối đầu với lực lượng đối phương đông hơn nhiều lần, có sự yểm trợ của thiết giáp và không quân. Sau nhiều giờ chiến đấu, phần lớn chiến sĩ hy sinh hoặc bị bắt.
Bản danh sách này vẫn mang những "khoảng trống" do nguyên tắc làm việc của lực lượng biệt động Sài Gòn. Để tồn tại giữa lòng địch, các chiến sĩ tuyệt đối không được tìm hiểu lai lịch hay địa chỉ của nhau, chỉ biết nhau qua bí danh. Chính sự biệt lập đơn tuyến cộng hưởng cùng thực tế của đợt 1 Mậu Thân khiến nhiều danh tính anh hùng bị vùi lấp.
Danh sách chiến sĩ biệt động tham gia chiến dịch Mậu Thân
1. Mục tiêu Dinh Độc Lập do Đội 5 Biệt động đảm nhận, gồm:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Tô Hoài Thanh (tên giả) | Chỉ huy trưởng | hy sinh tại trận | |
| 2 | Trương Văn Rồi (tên thật) | Chính trị viên đội | bị bắt và trao trả 1973 | hiện còn sống |
| 3 | Nguyễn Văn Vân (bí danh Hải Thanh) | Chỉ huy phó | bị bắt và trao trả 1973 | Đã chết bệnh |
| 4 | Lê Tấn Quốc (bí danh Bảy rau muống) | nt | hy sinh tại trận | Đã được tuyên dương Anh hùng |
| 5 | Mai Văn Năm (bí danh Năm Lùn) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 6 | Nguyễn Phú Xuân (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 7 | Nguyễn Văn Công (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 8 | Nguyễn Văn Cuộc (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 9 | Châu (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 10 | Phước (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 11 | Ngọ (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 12 | Cường (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 13 | Nguyễn Đức Hòa (tên thật) | chiến đấu viên | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 14 | Nguyễn Văn Hôn (tên thật) | chiến đấu viên | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 15 | Nguyễn Văn Đực (tên thật) | chiến đấu viên | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 16 | Nguyễn Văn Luyện (tên thật) | chiến đấu viên | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 17 | Vũ Minh Nghĩa (tên thật) | chiến đấu viên | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 18 | Trần Văn Lai | phục vụ chiến đấu (giữ kho súng) | hiện còn sống | |
| 19 | Chị Nguyễn Thị Hảo (tên thật, vợ anh Bảy rau muống) | phục vụ chiến đấu (giữ kho súng) | hiện còn sống |
2. Mục tiêu Đài Phát thanh ngụy do Đội 4 Biệt động đảm nhận, gồm:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Nguyễn Văn Tăng (tên thật) | phụ trách chung | còn sống trở về | chết sau giải phóng |
| 2 | Nguyễn Gia Lộc (tên thật) | Chỉ huy trưởng | hy sinh tại trận | |
| 3 | Đặng Văn Tẻo (tên thật) | chính trị viên | còn sống trở về | |
| 4 | Nguyễn Văn Thân (tên thật, bí danh Bảy Rồ) | chỉ huy phó | hy sinh tại trận | |
| 5 | Trần Phú Cương (bí danh Năm Mộc) | nt | hy sinh tại trận | Đã được tuyên dương anh hùng |
| 6 | Hưng (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 7 | Hồng (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 8 | Hiệp (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 9 | Tỷ (tên giả, người Hoa) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 10 | Hai Còm (tên giả) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 11 | Chín (tên giả) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 12 | Hùng (tên giả) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 13 | Thảo (nữ, tên giả) | chiến đấu viên | còn sống | |
| 14 | Trần Thị Út (tên thật, vợ anh Năm Mộc) | phục vụ chiến đấu, giữ kho súng | còn sống |
3. Mục tiêu Bộ tư lệnh Hải quân ngụy do Đội 3 Biệt động đảm nhận, gồm:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Trần Văn Lém (bí danh Bảy Lốp) | Chỉ huy trưởng | bị bắt và bị bắn | |
| 2 | Quốc (tên thật, không rõ họ) | chính trị viên | hy sinh tại trận | |
| 3 | Trần Văn Lợi (Tô Minh Liêm) | chỉ huy phó | còn sống trở về | |
| 4 | Liễn (tên thật, không rõ họ) | phái viên sở chỉ huy | còn sống trở về | |
| 5 | Đổi (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 6 | Liên (tên thật, đặc công nước từ Bắc vào) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 7 | Mười (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 8 | Ba (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 9 | Quốc (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 10 | Dự (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 11 | Châu (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 12 | Cao (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 13 | Viễn (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 14 | Ngọc (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên (nội tuyến) | hy sinh tại trận | |
| 15 | Năm (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 16 | Mười Rổ (không rõ tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 17 | Đặng Thị Hai (vợ anh Trần Văn Lợi) | phục vụ chiến đấu, giữ kho súng | còn sống | |
| 18 | Hỷ (tên thật, không rõ họ) | phục vụ chiến đấu, đưa quân | còn sống | |
| 19 | Chị Hai Minh (tên giả) | phục vụ chiến đấu, liên lạc, y tá | còn sống | |
| 20 | Đoàn Thị Nhỏ (tên thật) | phục vụ chiến đấu, đưa quân | còn sống |
4. Mục tiêu Sứ quán Mỹ do Đội 11 (đội độc lập) Biệt động đảm nhận, gồm:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Ngô Thành Vân (bí danh Ba Đen) | phụ trách chung | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 2 | Út Nhỏ (không rõ tên thật) | Chỉ huy trưởng | hy sinh tại trận | |
| 3 | Văn (không rõ họ, bí danh Bảy Tuyển) | Phái viên Sở chỉ huy | hy sinh tại trận | |
| 4 | Tươi (tên thật, không rõ họ) | Phái viên Sở chỉ huy | hy sinh tại trận | |
| 5 | Thanh (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 6 | Chức (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 7 | Trần Thế Ninh | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 8 | Nguyễn Văn Chín (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 9 | Nguyễn Văn Tài (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 10 | Văn (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 11 | Đực (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 12 | Cao Hoài Vinh | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 13 | Châu (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 14 | Hạng (hình như tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 15 | Sáu (hình như tên thật | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 16 | Năm Nhỏ (tên thật) | Y tá, giao liên | Còn sống | |
| 17 | Ông Bảy (tên giả) | Cán bộ của Đội | hy sinh tại trận | |
| 18 | Chị Đặng Thị Huệ (Hai Phê) | phục vụ chiến đấu, giữ kho súng | Còn sống | |
| 19 | Ba Bảo (tên thật, không rõ họ) | Lái xe đưa anh em đến mục tiêu | Còn sống | |
| 20 | Bảy Thuận (tên thật, không rõ) | Lái xe đưa anh em đến mục tiêu | Chết sau này | |
| 21 | Nguyễn Sĩ Hùng | lái xe |
5. Mục tiêu Bộ Tổng tham mưu ngụy do Đội 6 và 9 Biệt động đảm nhận, gồm:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Đỗ Tấn Phong | Chỉ huy trưởng | còn sống trở về (chết bệnh sau giải phóng) | Đã được tuyên dương anh hùng |
| 2 | Trần Minh Tâm (tên thật) | chỉ huy phó | còn sống trở về | |
| 3 | Nguyễn Văn Lịnh (Tám Bền) | nt | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 4 | Năm Đức (tên giả) | Chính trị viên | hy sinh tại trận | |
| 5 | Phúc (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 6 | Cán (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 7 | Thành (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 8 | Việt (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 9 | Thắng (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 10 | Bở (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 11 | Thắng (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 12 | Đào (tên giả) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 13 | Phạm Tỏa (tên thật) | chiến đấu viên | hy sinh tại trận | |
| 14 | Sáu (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | còn sống trở về | |
| 15 | Ngô Bá Chính (tên thật) | chiến đấu viên | còn sống trở về | |
| 16 | Trương Văn Lượng (tên thật) | chiến đấu viên | còn sống trở về | |
| 17 | Sơn (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | còn sống trở về | |
| 18 | Nhung (tên thật, không rõ họ) | y tá, giao liên | còn sống trở về | |
| 19 | Nguyễn Thị Mỹ (tên thật) | giao liên | còn sống trở về | |
| 20 | Phạm Thị Mỹ (tự Oanh, tên thật) | y tá, giao liên | còn sống trở về | Đã được tuyên dương anh hùng |
| 21 | Nguyện (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | bị bắt không được trao trả coi như mất tích | |
| 22 | Ngọc (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | bị bắt không được trao trả coi như mất tích | |
| 23 | Châu (tên thật, không rõ họ) | chiến đấu viên | bị bắt không được trao trả coi như mất tích | |
| 24 | Hùng | Không rõ | ||
| 25 | Trần Văn Chính (tự Hiệp) | Không rõ | ||
| 26 | Năm Mập (tên thật là Nhan) | phục vụ chiến đấu, lái xe | mới chết sau giải phóng | |
| 27 | Trần Thị Bi (vợ anh Ba Phong) | đưa quân | còn sống | |
| 28 | Bùi Thị Lý (tên thật) | giữ kho súng | chết sau giải phóng | |
| 29 | Trần Văn Miêng (tên thật) | giữ kho súng | chết trước giải phóng | |
| 30 | Phan Thị Thúy (tên thật) | giữ kho súng | còn sống |
6. Mục tiêu Đài Truyền hình (đợt 2 Mậu Thân):
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Nguyễn Nhật Hiểu | tổ trưởng | còn sống trở về | |
| 2 | Cô Nga (không rõ họ) | chiến đấu viên | còn sống trở về | |
| 3 | Anh Tám Của (tên bí danh) | giữ kho vũ khí | không rõ |
7. Chỉ huy sở:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Ngô Toại (tên thật) | giữ cơ sở (chủ hiệu phở Bình) | còn sống trở về | |
| 2 | Nguyễn Văn Trí (bí danh) | thường trực | nt | |
| 3 | Tám Khát (bí danh) | nt | nt | |
| 4 | Duy Trinh (tên thật, không rõ họ) | nt | nt | |
| 5 | Nguyễn Huy Xích (tên thật) | Phái viên chỉ huy sở | địch bắn chết tại trận | |
| 6 | Phan Văn Bảy (tên thật) | nt | địch bắn chết tại trận | |
| 7 | Nguyễn Bá Tài (tên thật) | cơ sở điện đài | không rõ | |
| 8 | Đỗ Văn Căn (tên thật) | giữ kho súng chưa sử dụng | còn sống trở về | |
| 9 | Lê Thị Sang (tên thật) | trực liên lạc ở sở chỉ huy | nt- |
8. Chỉ huy sở dự bị:
a/ Kỳ Đồng
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Hồ Thị Ba (tên thật) | giữ cơ sở | đã chết sau Mậu Thân | |
| 2 | Nguyễn Thị Chi (tên thật) | nt | còn sống trở về |
b/Long Vân Tự
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Nguyễn Nông | giữ cơ sở | còn sống trở về | |
| 2 | Nguyễn Thị Bảng | nt | nt | |
| 3 | Nguyễn Thị Tý | nt | nt |
9. Ban Quân báo:
| TT | Họ tên | Chức vụ | Hiện trạng | Ghi chú |
| 1 | Nguyễn Văn Thường | Trưởng ban | bị bắt và trao trả 1973 | |
| 2 | Nguyễn Văn Tường (tên thật) | nt | chết sau hòa bình | |
| 3 | Lê Nam Hà (tên thật) | Phó ban | còn sống trở về | |
| 4 | Nguyễn Thị Thu An (tên thật) | cán bộ | nt |
Cuối danh sách, đại tá Nguyễn Đức Hùng gửi gắm mong mỏi thân nhân, đồng đội hoặc những người biết thêm thông tin về các chiến sĩ biệt động tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 có thể tiếp tục bổ sung những phần còn thiếu trong danh sách này.
Ông viết: "Điều cuối cùng, tôi cũng xin thứ lỗi, vì hoàn cảnh hoạt động bí mật lúc đó, không thể biết được hết tên tuổi, hoàn cảnh cụ thể của từng người... Nếu có điều kiện xin gia đình, bạn bè của liệt sĩ bổ khuyết cho tôi".
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
