Nhà xuất bản, công ty sách hưởng lợi gì từ Luật Xuất bản sửa đổi?

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản có nhiều chính sách mới hỗ trợ các đơn vị làm sách. Ảnh: Phương Lâm.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản có nhiều chính sách mới nhằm thúc đẩy phát triển hoạt động xuất bản. Các chính sách này tạo nhiều điều kiện thuận lợi về mặt kinh tế cho nhà xuất bản, đơn vị làm sách, kinh doanh sách; đồng thời, mở đường cho các hoạt động phát triển văn hóa đọc.

Chính sách hỗ trợ tài chính, cơ sở hạ tầng

Điểm nổi bật của Luật sửa đổi là sự thay đổi tư duy về hoạt động xuất bản - xuất bản không chỉ là lĩnh vực văn hóa, tư tưởng mà còn là “ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia”. Theo tư duy mới này, nhiều nội dung trong Luật đã tương ứng thay đổi để phát triển khía cạnh “kinh tế” và “công nghệ” của hoạt động xuất bản.

Cụ thể về hỗ trợ mặt tài chính, Khoản 1 Điều 7 nêu “miễn, giảm tiền thuê đất, thuê bất động sản là tài sản công đối với NXB theo quy định của pháp luật”.

Ngoài ra, Nhà nước còn có chính sách ưu đãi thuế, tín dụng đối với cơ sở in đi kèm một số điều kiện được liệt kê chi tiết tại Khoản 2 Điều 7; đối với cơ sở phát hành đầu tư phát triển mạng lưới phân phối xuất bản phẩm phục vụ đối tượng, địa bàn quy định tại khoản 4 Điều 7.

Về hỗ trợ đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng, Luật mới bổ sung nội dung “đầu tư, xây dựng và phát triển các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia” tại Khoản 3 Điều 7. Cũng tại khoản này, Nhà nước chủ trương đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành phục vụ quản lý nhà nước, chuyển đổi số và phát triển thị trường xuất bản.

Chính sách phát triển văn hóa đọc, quảng bá văn hóa

Vẫn tại Điều 7, Nhà nước có nhiều chính sách nhằm hỗ trợ phát triển văn hóa đọc trong nước, quảng bá văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế qua xuất bản phẩm, đào tạo và tôn vinh sách, người làm sách.

Nhà nước hỗ trợ NXB mua bản quyền, dịch thuật, biên soạn, xuất bản, phát hành xuất bản phẩm có giá trị, đạt một số tiêu chí cụ thể quy định tại Khoản 5 Điều 7. Nhà nước hỗ trợ xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số; hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá xuất bản phẩm trong nước và ra nước ngoài.

Luật có quy định khoản riêng cho phát triển không gian đọc. Tại Khoản 8 Điều 7, Nhà nước có chính sách khuyến khích phát triển các thư viện, tủ sách, mô hình đọc trong cộng đồng, cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhà trường; huy động các nguồn lực để đầu tư, tài trợ phát triển văn hóa đọc.

Thêm vào đó, Nhà nước có chính sách đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác xuất bản, in và phát hành; đồng thời, tôn vinh, trao giải thưởng với xuất bản phẩm có giá trị, với tổ chức, cá nhân có đóng góp cho hoạt động xuất bản, phát triển văn hóa đọc.

Cũng liên quan tới quy định mới nhằm bảo vệ người làm sách, Điểm h Khoản 2 Điều 10 nghiêm cấm đe dọa tính mạng, uy hiếp tinh thần, sức khỏe; xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm hoặc cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của biên tập viên, người làm công tác xuất bản.

Quy định về phòng chống in lậu, tăng cường trách nhiệm của đơn vị trung gian

Luật mở rộng không gian điều chỉnh với sản phẩm có tính chất xuất bản trên không gian mạng. Theo Khoản 15, Điều 4, sản phẩm này là tác phẩm, tài liệu của tổ chức, cá nhân tạo lập có hình thức thể hiện tương tự xuất bản phẩm, phổ biến đến công chúng mà không thực hiện xuất bản, phát hành, nhập khẩu theo quy định của Luật.

Tại Điều 10, Luật bổ sung các nội dung mới về nghiêm cấm xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm, cung cấp dịch vụ trung gian phát hành hoặc đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng; cấm đăng, phát sản phẩm thông tin có tính chất xuất bản phẩm trên không gian mạng dưới dạng sách. Luật nghiêm cấm tàng trữ để phát hành hoặc phát hành xuất bản phẩm in nối bản, in lậu, làm giả.

Cũng tại Điều 10, Luật bổ sung nghiêm cấm lợi dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản.

Luật đã có thêm nhiều nội dung nhằm tăng trách nhiệm của đơn vị trung gian trong việc phòng, chống sách lậu. Theo Khoản 4 Điều 45, cơ sở cung cấp nền tảng thương mại điện tử phải thiết lập cơ chế quản trị phục vụ ngăn chặn, gỡ bỏ, hạn chế truy cập nội dung vi phạm pháp luật về xuất bản theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Các cơ sở này cũng phải lưu trữ, cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Đặc biệt, cơ sở cung cấp dịch vụ trung gian này cần áp dụng giải pháp công nghệ nhận dạng nội dung số để phát hiện, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung xuất bản phẩm điện tử vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

Cơ sở phát hành hoạt động trên môi trường điện tử/sàn thương mại điện tử cũng được quy định trách nhiệm tại Điều 40.

Theo đó, các đơn vị này phải áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm thời, thông báo cho cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền, chấp hành biện pháp xử lý theo quy định khi phát hiện xuất bản phẩm trên hệ thống của mình có nội dung có dấu hiệu vi phạm.

Nhìn chung, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản đã thêm các nội dung, chính sách hỗ trợ trực tiếp lợi ích kinh tế cho đơn vị làm sách, đồng thời tăng cường bảo vệ bản quyền trên không gian mạng.

Luật sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản sẽ có hiệu lực từ 1/3/2027.