Nền tảng của hoạt hình Ghibli

Theo Japan Times, Thiếu niên và chim diệc lấy cảm hứng từ tiểu thuyết How Do You Live? của nhà văn Genzaburo Yoshino. Ảnh: Ghibli.

Những nhân vật như Chihiro trong Vùng đất linh hồn, Kiki, Howl hay cậu bé Mahito trong Thiếu niên và chim diệc đã trở thành biểu tượng của Studio Ghibli. Tuy nhiên, ít người biết rằng đằng sau các bộ phim này là một "thư viện" đồ sộ gồm tiểu thuyết, truyện dân gian và các tác phẩm văn học kinh điển đã nuôi dưỡng trí tưởng tượng của Hayao Miyazaki suốt nhiều thập kỷ.

Theo Japan Times, hơn một nửa số bộ phim do Studio Ghibli chuyển thể hoặc sản xuất có mối liên hệ trực tiếp với văn học. Thay vì sáng tạo hoàn toàn từ đầu, Miyazaki thường bắt đầu bằng một cuốn sách, rồi tái cấu trúc câu chuyện để tạo nên thế giới mang đậm dấu ấn của riêng mình.

Bộ phim mới nhất của hãng, Thiếu niên và chim diệc, lấy cảm hứng từ tiểu thuyết How Do You Live? (Tạm dịch: Bạn sống như thế nào?) của nhà văn Genzaburo Yoshino, xuất bản năm 1937. Dù không chuyển thể nguyên tác, Miyazaki mượn những suy tư về cuộc sống, đạo đức và quá trình trưởng thành để xây dựng nên hành trình của nhân vật chính.

Đó cũng là cách ông từng thực hiện với nhiều tác phẩm nổi tiếng khác. Dịch vụ giao hàng của phù thủy Kiki được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Eiko Kadono nhưng Miyazaki bổ sung nhân vật nữ họa sĩ Ursula và xây dựng chi tiết Kiki đánh mất phép thuật để khắc họa nỗi hoài nghi của tuổi trưởng thành. Trong khi đó, Vùng đất linh hồn chịu ảnh hưởng từ tiểu thuyết The Village Beyond the Mist (Tạm dịch: Ngôi làng bên kia màn sương) của Sachiko Kashiwaba, song được mở rộng thành câu chuyện về lòng tham, chủ nghĩa tiêu dùng và sự tha hóa của con người.

Đạo diễn Hayao Miyazaki sinh năm 1941, là người đồng sáng lập ra Studio Ghibli và đảm nhận vị trí chủ tịch danh dự của hãng phim này. Ảnh: Norwich Film Festival.

Theo dịch giả Ginny Tapley Takemori, điểm đặc biệt của Studio Ghibli nằm ở chỗ các bộ phim không kể lại nguyên tác mà "tái tưởng tượng" chúng. Những câu chuyện quen thuộc được Miyazaki kết hợp với các triết lý về chiến tranh, môi trường, thiên nhiên hay sự trưởng thành để tạo thành một thế giới hoàn toàn mới.

Không chỉ vay mượn cốt truyện, Miyazaki còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ việc đọc sách ngay từ nhỏ.

Trang Creative Review giới thiệu quyển The Worlds of Hayao Miyazaki (Tạm dịch: Thế giới của Hayao Miyazaki), cho biết tuổi thơ của nhà làm phim gắn liền với những tác phẩm của Lewis Carroll, C.S. Lewis, Jules Verne hay nhà văn Nhật Bản Kenji Miyazawa. Những ảnh hưởng này không chỉ xuất hiện trong cốt truyện mà còn len lỏi vào cách ông xây dựng thế giới, thiết kế nhân vật và tạo nên bầu không khí đặc trưng của các bộ phim Ghibli.

Cuốn sách cũng chỉ ra nhiều mối liên hệ thú vị giữa đời sống và tác phẩm của Miyazaki. Chẳng hạn, niềm đam mê hàng không của ông được khơi gợi từ nhà văn Pháp Antoine de Saint-Exupéry, tác giả Hoàng tử bé. Thậm chí, tên gọi "Ghibli" được cho là lấy cảm hứng từ một mẫu máy bay của Italy từng hoạt động tại Bắc Phi trước Thế chiến II.

Theo tác giả Nicolas Rapold, để hiểu thế giới của Miyazaki không chỉ cần xem phim mà còn phải lần theo những lớp văn hóa, lịch sử, văn học và ký ức cá nhân đã nuôi dưỡng trí tưởng tượng của ông. Từ truyện thiếu nhi châu Âu, văn hóa dân gian Nhật Bản đến kiến trúc, hội họa và điện ảnh, tất cả góp phần tạo nên những tác phẩm vừa giàu chất thơ vừa mang nhiều tầng ý nghĩa.