Lầm tưởng về những người sống trên 100 tuổi

Không nơi nào hy vọng của con người bị lợi dụng một cách tàn nhẫn hơn ngành công nghiệp chống lão hóa. Sự lão hóa và cái chết là số phận không thể tránh khỏi của con người, nhưng nó cũng là "mồi ngon" cho những tay lừa đảo trong y tế.

Ai mà không muốn uống một viên thuốc hoặc truyền dịch tĩnh mạch, để mong chờ điều kỳ diệu sẽ trì hoãn khoảnh khắc mà bạn phải trở thành ông bà?

Đó là câu hỏi trung tâm trong Morbid: Debunking Modern Longevity Science, cuốn sách của Saul Justin Newman, nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford. Thay vì tìm kiếm bí quyết trường sinh, Newman đặt vấn đề với chính dữ liệu được sử dụng để nghiên cứu những người sống thọ nhất thế giới.

Bóc trần khoa học về tuổi thọ hiện đại

Trong ngày Kính trọng Người cao tuổi năm 2010, các quan chức Tokyo quyết định vinh danh một cụ ông 111 tuổi tên là Sogen Kato.

Tuy nhiên, mỗi lần họ đến thăm, cụ Kato lại biến mất một cách bí ẩn. Cuối cùng, cơ quan chức năng phát hiện thi thể của ông đã được ướp và đặt trong phòng ngủ. Kato thực tế đã qua đời từ nhiều năm trước, trong khi gia đình vẫn tiếp tục nhận các khoản trợ cấp liên quan đến ông.

Bộ Tư pháp sau đó đã tiến hành một cuộc điều tra trên toàn Nhật Bản, phát hiện ra đã có khoảng 234.354 người được cho là còn sống, thực chất đã qua đời từ lâu.

Chính phủ Nhật Bản đã phản ứng bằng cách ban hành một đạo luật cho phép họ coi bất kỳ người nào trên 120 tuổi là đã chết về mặt pháp lý nếu người đó không thể được tìm thấy. Một cuộc điều tra sau đó đã phát hiện có thêm 77.118 người cao tuổi dù còn sống trên giấy tờ, nhưng đã qua đời từ nhiều năm trước.

Theo Saul Justin Newman, điều này không quá ngạc nhiên bởi các nhà chức trách vốn không thể kiểm tra mọi người trên đất nước do không phải toàn bộ hồ sơ đều được nhập vào máy tính.

Tuy nhiên, những khó khăn của Nhật Bản minh họa một vấn đề lớn hơn và đáng lo ngại hơn: Dữ liệu về tỷ lệ tử vong ở người cao tuổi đơn giản là không tốt, và cộng đồng khoa học dường như không quan tâm đến vấn đề như lẽ ra phải vậy.

“Hãy tưởng tượng nếu 82% số ngôi sao được kính viễn vọng không gian Hubble quan sát được hóa ra chỉ là bụi trên thấu kính. Trong thiên văn học, hoặc bất kỳ ngành khoa học nào khác, điều này sẽ gây ra một vụ bê bối lớn. Tuy nhiên, trong khoa học về lão hóa, thậm chí người ta cũng không hề tỏ ra ngạc nhiên", Newman viết.

Một trong những khái niệm nổi tiếng nhất của ngành nghiên cứu tuổi thọ là "Blue Zones", các khu vực có tỷ lệ người sống trên 100 tuổi cao bất thường. Sardinia của Italy, Okinawa của Nhật Bản hay Loma Linda ở California (Mỹ) từng trở thành những ví dụ điển hình.

Tuy nhiên, tỷ lệ này thực chất được tính theo chỉ số tuổi tác và điều này ảnh hưởng đến mọi thứ, từ lương hưu và trợ cấp an sinh xã hội đến dự đoán dân số và tỷ lệ bảo hiểm.

Theo Newman, những sai sót về dữ liệu đã dẫn đến câu hỏi: Liệu các nhà khoa học đã xác định sai các “vùng sống thọ” ngay từ đầu?

Sự bí ẩn về lão hóa

Mặc dù dành phần lớn thời gian để thách thức những quan niệm sai lầm về chống lão hóa, chính Newman cũng thừa nhận rằng quá trình già đi của con người vẫn còn là một bí ẩn.

Các nhà khoa học cho rằng các bộ phận cơ thể trên cơ thể con người chỉ đơn giản là bị hao mòn và tích lũy tổn thương trong suốt cuộc đời và chính những tổn thương này là thứ gọi là lão hóa.

Tuy nhiên, thực tế không phải vậy. Cơ thể con người vẫn có cơ chế tái tạo các mô bị hao mòn hoặc tổn thương, và thậm chí là thay thế toàn bộ các bộ phận cơ thể hàng năm. Theo thời gian, bộ phận sửa chữa này hoạt động chậm lại, và đó chính là câu hỏi lớn nhất về sự trường thọ của con người.

Khi tuổi thọ trở thành một mục tiêu có thể đo đếm, con người bắt đầu tìm cách tối ưu hóa mọi thứ, từ chế độ ăn, giấc ngủ, chỉ số cơ thể, thực phẩm bổ sung, thuốc chống lão hóa hay các thiết bị theo dõi sức khỏe.

Nhưng ngay cả khi bỏ qua những tranh cãi về dữ liệu, những yếu tố giúp con người sống lâu cũng có thể ít bí ẩn hơn chúng ta tưởng. Thu nhập, giáo dục, điều kiện sống, khả năng tiếp cận y tế, môi trường và các mối quan hệ xã hội đều có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và tuổi thọ.

Đó cũng là lý do mà trong cuốn sách, Newman châm biến Dan Buettner, một doanh nhân người Mỹ đã xây dựng một thương hiệu sinh lợi xung quanh thuật ngữ "vùng xanh", thành lập cả một công ty riêng để bán sách, chế độ ăn kiêng và lối sống hứa hẹn chín “bí quyết” trường thọ.

Theo nhiều cách, Buettner là tiền thân của những người đam mê công nghệ sinh học như Bryan Johnson, người cũng bị Newman chỉ trích với mục tiêu "không chết" và chế độ sống nghiêm ngặt để chống lão hóa.

Vị tỷ phú 48 tuổi này đặt mục tiêu thách thức cái chết bằng cách truyền huyết tương của con trai mình, tiêm Botox vào dương vật và công khai theo dõi hoạt động ruột của mình. Tuy nhiên, thực tế là trên trang web của mình, Johnson hứa hẹn sẽ mang đến “những hiểu biết cá nhân về tuổi thọ” nếu người dùng mua “gói thành viên Biomarkers” với giá 365 USD/năm.

Trong thời đại mà nạn lừa đảo trên mạng đang bùng nổ với tốc độ nhanh, những kết luận của Newman lại đơn giản đến lạ thường.

Morbid không đưa ra một công thức để sống lâu. Trong cuộc chạy đua kéo dài sự sống, con người đôi khi quá tập trung vào việc sống lâu nhưng quên mất cách sống tốt trên hành trình đó.