Hơn hai thập kỷ mà 'Harry Potter' vẫn mê hoặc

Sau 25 năm kể từ lần đầu trình làng, Harry Potter và Hòn đá Phù thủy trở lại rạp Việt với phiên bản kỷ niệm đặc biệt, bổ sung thêm 12 phút tư liệu hậu trường chưa từng được công bố trên màn ảnh. Trước thềm ra mắt, nhiều suất chiếu đã nhanh chóng rơi vào tình trạng cháy vé do lượng khán giả đặt mua đông đảo.

Chưa đầy 1 tuần chiếu, tác phẩm mang về 22 tỷ đồng, tỏ ra không hề kém cạnh một số phim nội địa mới ra mắt, dù số suất chiếu chưa bằng một nửa. Khó ai ngờ được, một bộ phim với tuổi đời hơn hai thập kỷ, đã chiếu đi chiếu lại cả trăm lần trên truyền hình suốt những năm qua, lại vẫn có sức mê hoặc như vậy.

Bước vào thế giới phù thủy

Câu chuyện đưa người xem trở về những ngày đầu tiên trên hành trình trở thành một phù thủy của Harry Potter. Từ đứa trẻ mồ côi bất ngờ phát hiện thân phận đặc biệt, cậu bước qua cánh cửa trường Hogwarts, khám phá một thế giới mới lạ với vô vàn điều kỳ diệu vượt xa trí tưởng tượng. Cùng hai người bạn Ron Weasley và Hermione Granger, Harry Potter phát hiện những bí mật xoay quanh Hòn đá Phù thủy và sự trở lại của chúa tể Voldemort - “kẻ mà ai cũng biết là ai”.

Dưới bàn tay đạo diễn Chris Columbus, Harry Potter và Hòn đá Phù thủy mở ra một thế giới giả tưởng cuốn hút lạ kỳ. Toàn bộ thế giới ấy dần được hé mở qua đôi mắt của Harry, cậu bé 11 tuổi lần đầu phát hiện rằng thế giới rộng lớn, chứa đựng nhiều bí mật hơn rất nhiều so với những gì mình từng biết.

Và lần đầu tiên với rất nhiều khán giả, khái niệm về phù thủy trong tâm trí họ thay đổi hoàn toàn. Chẳng còn những bà già mũi khoằm, tóc bạc với tham vọng xấu xa trong nhiều mẩu chuyện cổ phương Tây, Harry Potter đưa khái niệm về phù thủy và thế giới phép thuật vượt xa những hình dung xưa cũ ấy. Người xem theo chân cậu bé 11 tuổi khám phá từng ngóc ngách của thế giới giả tưởng, từ hẻm Xéo, ngôi trường Hogwarts, cây đũa phép, sân ga 9 3/4, chiếc nón phân loại, đại sảnh đường, nhật báo tiên tri, những tiết học phép thuật cho tới trận Quidditch đầu tiên. Từng địa điểm, từng cuộc gặp gỡ, từng đồ vật cứ hiện lên như một phát hiện kỳ diệu.

Harry Potter và Hòn đá Phù thủy là phần đầu tiên của loạt phim điện ảnh.

Sau hơn 2 thập kỷ, nhiều hiệu ứng, kỹ xảo của Harry Potter và Hòn đá Phù thủy đã để lộ dấu vết thời gian, chẳng thể mượt mà, nịnh mắt như một số bom tấn mới được sản xuất. Thế nhưng, vẻ đẹp từ thiết kế bối cảnh, ánh sáng và chuyển động máy quay vẫn còn nguyên vẹn. Âm nhạc của John Williams dễ dàng kích hoạt công tắc hoài niệm về một Hogwarts đã in đậm trong ký ức hàng triệu khán giả.

Hình ảnh đoàn học trò tiến vào đại sảnh đường, rộng đến mức “rinh nguyên căn nhà của Dursley vào cũng lọt”, nơi những vách tường đá được chiếu sáng bằng nhiều bó đuốc to giống như ở ngân hàng Gringotts, cho đến khi chiếc mũ phân loại gọi tên Harry vào nhà Gryfffindor vẫn khiến người xem thổn thức không thôi.

Hogwarts là trường học, cũng là mái ấm hạnh phúc đầu tiên Harry thực sự có được. Sau những năm tháng bị đối xử như người ngoài tại gia đình dì dượng, Hogwarts với cậu bé mồ côi không đơn thuần là ngưỡng cửa bước vào thế giới phù thủy. Đó còn là một cộng đồng nơi Harry Potter được nhìn nhận đúng với con người mình.

Có một góc nhìn thú vị về mối quan hệ giữa Harry Potter và Voldemort, khi kẻ thù lớn nhất của Harry tồn tại đâu đó sâu bên trong cậu. Hai con người tưởng như đối lập hoàn toàn lại kết nối với nhau bằng một sợi dây vô hình. Voldemort, ở khía cạnh nào đó, còn là hình hài của nỗi sợ, tổn thương, cám dỗ và phần ích kỷ mà mỗi người đều phải đối diện. Để rồi cuộc chiến giữa họ xuyên suốt bảy tập truyện phản ánh cuộc chiến với phần tối bên trong mỗi con người.

Bộ phim từng thu về 1 tỷ USD trên toàn cầu.

Trở thành biểu tượng

Khởi nguồn từ câu chuyện về cậu bé mồ côi, câu chuyện đã mở ra một thế giới phép thuật sống động không tưởng. Ẩn sau hành trình khám phá về thế giới phù thủy, Harry Potter mang đến bài học nhân văn không thể lỗi thời về cuộc đấu tranh giữa thiện - ác, giữa ánh sáng và bóng tối.

Thật khó phủ nhận thế giới Harry Potter hấp dẫn như vậy một phần quan trọng là nhờ những trang sách của J. K. Rowling. Bản thân loạt truyện chứa đựng nhiều yếu tố giúp chúng vượt ra khỏi giới hạn của văn học dành cho thiếu nhi. Harry Potter kết hợp cấu trúc bí ẩn với quy mô của dòng fantasy sử thi và mô-típ truyện trường học, nơi những nhân vật được kết nối bởi tình bạn, xung đột, bài học và cả quá trình trưởng thành. Chính sự giao thoa này giúp hàng triệu độc giả ở nhiều độ tuổi cảm nhận được sức hút từ thế giới giả tưởng ấy, chứ không riêng thiếu nhi.

Riêng với Harry Potter và Hòn đá Phù thủy, ngay từ khi xuất bản, tập truyện đã nhận được nhiều phản hồi tích cực. The Mail on Sunday ví đây là màn ra mắt giàu trí tưởng tượng nhất kể từ Roald Dahl; The Sunday Times cho rằng những so sánh Rowling với Dahl lần này là có cơ sở, trong khi The Guardian đánh giá cuốn sách giàu lớp lang và được nâng đỡ bởi trí tưởng tượng cùng óc hài hước tuyệt vời. Stephen King sau đó cũng đặc biệt đánh giá cao trí tưởng tượng của J. K. Rowling, cho rằng khả năng đưa người đọc từ đời sống bình thường sang thế giới phép thuật là một năng lực đòi hỏi trí tưởng tượng xuất chúng.

Ở lĩnh vực điện ảnh, Harry Potter cũng khẳng định vị thế của mình bằng loạt thành tích nổi bật. Qua 8 phần phim với tổng doanh thu hơn 7,7 tỷ USD, Harry Potter ghi tên mình trong danh sách thương hiệu ăn khách nhất lịch sử. Bên cạnh con số khổng lồ ở phòng vé, franchise này còn nhận được sự ghi nhận từ giới chuyên môn với 12 đề cử Oscar cùng 24 đề cử BAFTA. Năm 2011, Viện Điện ảnh Mỹ (AFI) còn trao Giải thưởng Đặc biệt cho toàn bộ loạt phim, ghi nhận sự ảnh hưởng của tác phẩm trong việc đưa thế giới Hogwarts từ trang sách lên màn ảnh và chinh phục hàng triệu khán giả.

Thành công của loạt phim đưa nhiều diễn viên trẻ lên hàng ngũ ngôi sao.

Loạt phim trở thành bệ phóng đưa những diễn viên trẻ như Daniel Radcliffe, Emma Watson hay Rupert Grint vươn lên thành những ngôi sao toàn cầu, đồng thời để lại dấu ấn đậm nét trong sự nghiệp của các tên tuổi gạo cội như Alan Rickman, Ralph Fiennes hay Maggie Smith.

Mức độ ảnh hưởng của Harry Potter không chỉ dừng lại ở trang sách hay màn ảnh, mà trở thành một hệ sinh thái văn hóa gần như toàn diện, bao gồm cả âm nhạc, trò chơi, fandom cùng vô số sản phẩm phái sinh. Vox từng nhận định rằng Harry Potter đã tạo ra một ảnh hưởng sâu rộng đến ngành xuất bản, văn học thiếu nhi, văn hóa fandom và toàn bộ văn hóa đại chúng, đến mức ngày nay, thật khó hình dung những lĩnh vực này từng tồn tại theo một cách khác.