Đồng sở hữu chuỗi nhà sách lớn nhất Australia QBD kiêm nhà văn Nick Croydon; chủ sở hữu nhà xuất bản Hampton Creek Press đồng thời là nhà văn có sách bán chạy quốc tế J.D. Barker; CEO nhà bán sách The Book People kiêm tác giả Seni Glaister mang đến những góc nhìn mới về văn chương và kinh doanh.
Theo J.D. Barker, hầu hết nhà văn đều nghĩ rằng công việc của họ kết thúc khi viết xong trang cuối cùng, giao sách cho nhà xuất bản và hy vọng vào điều tốt đẹp nhất. Sau đó, họ lại tự hỏi tại sao khoản tiền nhuận bút nhận được lại ít ỏi, chẳng khác gì tiền boa.
Croydon cũng đồng tình với ý kiến này. Theo ông, mỗi cuốn sách đại diện cho nhiều năm cuộc đời của ai đó. Đằng sau nó là những buổi sáng sớm, những bản thảo bị bỏ dở và những chỉnh sửa mà độc giả sẽ không bao giờ thấy. Việc xuất bản cuốn sách giống như kết thúc của một hành trình dài, nhưng về mặt thương mại, đây dường như chỉ là sự khởi đầu của một cuộc thử việc rất ngắn. Thử việc để được lựa chọn quảng bá tại các nhà xuất bản và hiệu sách.
Tác giả nào tỏa sáng hậu xuất bản?
Croydo cho biết, có hàng nghìn cuốn sách được xuất bản ở Australia mỗi năm. Trong khi đó, không gian hiệu sách có hạn và khách hàng muốn xem những nội dung mới. Các nhà bán lẻ cần giữ cho gian trưng bày của họ luôn mới mẻ, và phía nhà xuất bản cũng cần tạo sự hào hứng và thu hút sự quan tâm đối với các ấn phẩm sắp ra mắt.
 |
| Croydon và hiệu sách QBD. Ảnh: QBD Books. |
Do vậy, tại Australia, một cuốn sách mới thường có cơ hội tỏa sáng trong 6 tuần đầu khi được chọn đặt trên kệ sách mới phát hành, ở quầy thu ngân, tên tác giả xuất hiện trong catalogue hay nhận được sự chú ý đặc biệt từ nhân viên bán sách.
Những quyết định này rất quan trọng vì sự nổi bật giúp bán được sách. Một cuốn sách được đặt ở vị trí ưu tiên có cơ hội bán được cao hơn nhiều so với những cuốn sách được đặt ở các vị trí khác trong cửa hàng. Khách hàng có thể nhìn thấy, cầm lên và nghe nhân viên bán sách nói về cuốn sách đó. Trong một cửa hàng với hàng nghìn đầu sách, sự chú ý tạo nên sự khác biệt.
Nhưng sau 6 tuần được ưu tiên đó, nếu không bán tốt, cuốn sách có thể sẽ mãi mãi biến mất nếu không ai làm gì.
Là người ở cương vị quản lý nhà sách và cũng là người viết sách, Croydo hiểu được sự khó khăn này, đặc biệt là với những tác giả mới.
Để kéo dài vòng đời thương mại của tác phẩm, nhà sách của ông đã triển khai chương trình khuyến mãi "mua một tặng một với giá giảm 50%" với những tác phẩm mới trên. Ưu đãi này mang đến cho khách hàng thêm lý do để cân nhắc chọn mua sách và cho thấy rằng đôi khi một cuốn sách cần nhiều hơn một cơ hội để đến với độc giả.
Ngoài ra, cơ hội cũng có thể đến từ những chia sẻ trên mạng xã hội hay sự kết nối với các tác phẩm chuyển thể. Một cuộc thảo luận rộng rãi trên mạng xã hội cũng có thể khiến chủ đề của cuốn sách trở nên thời sự trở lại.
Seni Glaister cũng có chung nhận định: Thế giới sách chính là thế giới kinh doanh… Một doanh nghiệp xuất bản vận hành tốt sẽ giúp tác phẩm của tác giả tiếp cận được lượng độc giả lớn nhất có thể, và đó cũng chính là điều mà đại đa số tác giả mong muốn”.
Tác giả cần có tư duy mới
Để tránh phụ thuộc hoàn toàn vào nhà xuất bản và đơn vị bán sách, Barker cũng cho rằng giới tác giả cần nhận thức rằng cuốn sách chỉ là một sản phẩm tạo ra một phần doanh thu. Còn rất nhiều hoạt động liên quan như thù lao diễn thuyết, các thỏa thuận cấp phép, khóa học được xây dựng dựa trên nội dung sách , hay các hợp đồng tư vấn có được nhờ việc một CEO nào đó đã đọc cuốn sách này trên chuyến bay.
 |
| Tác giả ăn khách J.D. Barker. Ảnh: The Bram Stoker Awards. |
Các nhà văn có sách bán chạy không hỏi: "Tôi đã bán được bao nhiêu bản?" mà hỏi: "Cuốn sách này có thể mở ra những cơ hội nào?". Do đó, họ không đơn thuần kí hợp đồng xuất bản mà không hiểu rõ quyền lợi: quyền làm sách nói, quyền dịch thuật, quyền chuyển thể phim và truyền hình, quyền kinh doanh các sản phẩm ăn theo, và thậm chí cả quyền trích dẫn tác phẩm.
Mỗi nguồn thu sẽ hỗ trợ lẫn nhau. Bài diễn thuyết giúp bán sách. Bán sách giúp mở rộng lượng độc giả. Danh sách độc giả giúp ra mắt khóa học. Những hoạt động này không phải là nghề tay trái mà là một "bánh đà" chung (cơ chế tạo đà tăng trưởng). Đây cũng chính là mô hình mà mọi công ty lớn phục vụ người tiêu dùng đang áp dụng.
Giờ đây, trước khi Barker ký bất kỳ thương vụ sách nào, ông luôn đặt ra những câu hỏi mà một nhà đầu tư thường hỏi về các điều khoản đầu tư: “Tôi đang từ bỏ điều gì? Tôi đang giữ lại những gì? Điều khoản thu hồi quyền sở hữu sẽ được áp dụng như thế nào nếu đối tác ngừng thực hiện nghĩa vụ? Nhà xuất bản là đối tác, không phải là chủ sở hữu. Đối tác tốt sẽ tôn trọng các tác giả biết đàm phán”.
Việc coi cuốn sách như một dự án khởi nghiệp không làm giảm đi tư cách của một nhà văn. Trái lại, quá trình này đưa tác giả trở thành một nhà văn có quyền chủ động lựa chọn.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
