Phụ huynh xếp hàng mua SGK, NXB Giáo dục Việt Nam nói gì?

Sát năm học mới, phụ huynh TP.HCM vẫn phải xếp hàng chờ mua SGK. Ảnh: Duy Hiệu.

Trước tình hình phụ huynh xếp hàng dài mua SGK trước thềm năm học mới tại một số nhà sách, Tri thức - Znews đã liên hệ ông Nguyễn Tiến Thanh - Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam về tình hình sản xuất, cung ứng sách của nhà xuất bản (NXB).

Đã in và phát hành 220 triệu bản SGK

Theo thông tin báo chí từ ông Nguyễn Tiến Thanh, 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ sách giáo khoa (SGK) Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) trên toàn quốc (theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26/12/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Từ chủ trương này, NXB đã triển khai kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng. Tính đến ngày 15/8, NXBGDVN đã in và phát hành 220 triệu bản SGK và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Riêng tại TP.HCM, tính đến ngày 24/8, đơn vị đã cung ứng 25,5 triệu bản SGK, đạt 102% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản).

Ngoài cung ứng đến các nhà trường theo đặt hàng, NXBGDVN còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua sắm SGK của đông đảo phụ huynh học sinh tại các cửa hàng thuộc hệ thống NXBGDVN và qua kênh trực tuyến.

Về mặt tổng sản lượng và nguồn cung toàn cục, NXBGDVN khẳng định hoàn toàn không có sự thiếu hụt SGK so với đăng ký.

Phụ huynh xếp hàng chờ mua SGK trước điểm bán sách của NXB Giáo dục tại TP.HCM, số 231 Nguyễn Văn Cừ (phường Cầu Ông Lãnh), chiều 24/8. Ảnh: Duy Hiệu.

Nguyên nhân "sốt" SGK tại TP.HCM

Lý giải hiện tượng phụ huynh học sinh tập trung xếp hàng tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng, đặc biệt tại TP.HCM, NXB cho rằng điều này không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể, mà do gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình triển khai chính sách.

Về hiện tượng phụ huynh xếp hàng mua SGK, không thiếu nguồn cung tổng thể, mà do đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách

NXB Giáo dục Việt Nam

Giai đoạn trước 30/7, đơn cử tại TP.HCM, chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng SGK qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống NXB Giáo dục Việt Nam. Đối với toàn bộ sản lượng đặt trước 30/7, NXB đã hoàn thành việc giao sách đầy đủ đến các nhà trường.

Với chính sách chăm lo cho đời sống dân sinh và khuyến học, ngày 14/8, UBND TP.HCM ban hành Kế hoạch số 446/KH-UBND về việc triển khai miễn phí SGK trên địa bàn TP.HCM. Theo đó, năm học 2026-2027, TP “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”.

Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, các trường bắt đầu gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của NXBGDVN (tại thời điểm gần kề năm học mới).

Tính đến sau ngày 15/8, có 385 trường mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với số lượng rất lớn. Đặc biệt, tính đến ngày 25/8/2026, vẫn còn 197 trường tại TP.HCM không gửi đơn đặt hàng SGK.

Một lý giải khác từ NXB Giáo dục Việt Nam cho việc người dân xếp hàng mua sách là vướng mắc về thời gian.

Theo đó, do quy trình đấu thầu, sản xuất và hoàn thiện SGK cần thời gian tối thiểu 6 tháng.

Theo NXB, nếu thực hiện cung cấp SGK miễn phí cho học sinh năm học 2026-2027 thì nhẽ ra chậm nhất vào 30/10/2025, các kế hoạch dự báo nhu cầu SGK từ các cơ sở giáo dục cần được phê duyệt. Đó sẽ là căn cứ lập dự toán, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6/2026 như kế hoạch.

Mặt khác, trên thực tế, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.

Các giải pháp khẩn cấp

Trước tình trạng nhu cầu SGK tại một số địa phương còn phát sinh, hôm 21/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo có văn bản số 5655/BGDĐT-GDPT yêu cầu các sở GD&ĐT khẩn trương rà soát, xác định cụ thể số lượng SGK còn thiếu tại từng trường, từng lớp, môn học, đầu sách; đồng thời phối hợp với NXB Giáo dục Việt Nam xây dựng phương án cung ứng, bảo đảm đủ SGK cho các trường trước ngày 30/8/2026.

Chiều 25/8, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD&ĐT TP.HCM, cho biết ngành giáo dục đã làm việc với đơn vị cung ứng và khẳng định trước ngày khai giảng, học sinh sẽ được bảo đảm đủ SGK.

Ngày 21/8, bà Nguyễn Như Quỳnh, Trưởng ban Truyền thông Công ty Phương Nam (SEDIDCO), đơn vị thành viên của NXB Giáo dục Việt Nam tại TP.HCM cho biết NXB đang in bổ sung, dự kiến bắt đầu cung ứng từ ngày 25/8 và hoàn thành vào khoảng ngày 5-6/9.

Ngoài số sách này, NXB sẽ tiếp tục in bổ sung khoảng 2,4 triệu bản theo nhu cầu mới phát sinh của một số nhà trường, địa phương và những đầu sách có sản lượng còn ít. Số sách này dự kiến được cung ứng từ ngày 5/9 đến 30/9.

Trang taphuan.nxbgd.vn cung cấp SGK điện tử miễn phí.

Từ phía NXB Giáo dục Việt Nam, để giải quyết dứt điểm tình trạng ùn cục bộ, các đơn vị phát hành của NXB triển khai linh hoạt phát hành SGK đến toàn bộ đại lý, cửa hàng sách tại địa bàn TP.HCM, đồng thời chủ động liên hệ các trường triển khai đặt sách.

Bên cạnh đó, NXB đang phối hợp với các Sở GD&ĐT triển khai các giải pháp khẩn cấp, gồm điều tiết nguồn hàng tức thì. NXBGDVN liên tục vận chuyển sách từ các kho trung chuyển bổ sung về các nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh.

NXB cũng kích hoạt lại kênh đăng ký tại nhà trường, đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục tiếp nhận nhu cầu mua sách của phụ huynh. Các Công ty Sách - Thiết bị trường học địa phương sẽ vận chuyển sách trực tiếp về tận trường học, giúp phụ huynh không cần phải ra các cửa hàng bán lẻ xếp hàng.

Đồng thời, NXB khuyến cáo phụ huynh chủ động tra cứu danh sách các cửa hàng cung ứng SGK chính thống thuộc hệ thống NXBGDVN tại địa chỉ website chính thức. Đơn vị cũng sẽ kéo dài thời gian phục vụ và bán hàng trực tuyến, tăng cường nhân lực tại các hệ thống nhà sách, mở rộng thời gian phục vụ trong ngày và đẩy mạnh các kênh đặt hàng online giao tận nhà.

Ngoài ra, NXB sẽ cung cấp SGK điện tử miễn phí, học sinh và giáo viên có thể tra cứu, khai thác, cập nhật và sử dụng SGK điện tử miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn để chủ động học tập và giảng dạy ngay trong thời gian chờ nhận sách giấy.

Trong thời gian này, đơn vị khuyến khích tái sử dụng SGK cũ để tiết kiệm và giảm áp lực mua sách mới.