Nghiên cứu được trình bày lần đầu tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) năm 2025, sau đó được công bố trên tạp chí The Lancet Regional Health-Americas. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rượu là yếu tố nguy cơ ung thư có thể thay đổi được và tác động của nó không chỉ giới hạn ở ung thư gan.
Hơn 23.000 người tử vong vì ung thư liên quan đến rượu
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu của Global Burden of Disease, phân tích xu hướng tử vong do ung thư liên quan đến rượu tại Mỹ từ năm 1990 đến 2023. Kết quả cho thấy số ca tử vong mỗi năm tăng từ 11.361 lên 23.126 ca trong giai đoạn này.
Nam giới và người từ 55 tuổi trở lên chịu gánh nặng lớn nhất. Tuy nhiên, mức tăng được ghi nhận ở hầu hết loại ung thư, nhóm tuổi và khu vực.
Rượu từ lâu đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm chất gây ung thư nhóm 1, cùng nhóm với khói thuốc lá và amiăng. Các bằng chứng khoa học cho thấy việc sử dụng rượu có liên quan đến nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư vú, gan, thực quản, đại trực tràng, một số ung thư vùng đầu và cổ.
"Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất là phạm vi tác động tiềm tàng của rượu đối với nhiều loại ung thư khác nhau", Chinmay Jani, tác giả chính của nghiên cứu và là nghiên cứu sinh trưởng về huyết học và ung thư tại Trung tâm Ung thư Toàn diện Sylvester, thuộc Trường Y khoa Miller của Đại học Miami, cho biết.
Theo chuyên gia này, mặc dù mối liên hệ giữa rượu và ung thư gan đã được biết đến rộng rãi, người dân vẫn ít nhận thức được rằng rượu có thể góp phần làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng, thực quản, vú, tuyến tụy và tuyến tiền liệt.
 |
| Các nhà nghiên cứu cảnh báo rượu có liên quan đến nhiều loại ung thư, trong đó ung thư vú và đại trực tràng nổi bật ở một số nhóm tuổi. Ảnh: Medium. |
Mỗi nhóm tuổi, giới tính có nguy cơ ung thư khác nhau
Ở nam giới lớn tuổi, ung thư gan có tỷ lệ tử vong liên quan đến rượu cao nhất, tiếp theo là ung thư thực quản và ung thư đại trực tràng. Trong khi đó, ở phụ nữ, ung thư vú là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư liên quan đến rượu.
Nghiên cứu cũng phát hiện những xu hướng đáng chú ý ở người trẻ.
Trong nhóm nam giới 20-54 tuổi, ung thư đại trực tràng là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư liên quan đến rượu. Ở phụ nữ cùng độ tuổi, ung thư vú đứng đầu, tiếp theo là ung thư đại trực tràng.
Đáng chú ý, ở nhóm tuổi 20-54, ung thư đại trực tràng đã vượt ung thư gan và trở thành nguyên nhân hàng đầu ở nam giới và nguyên nhân thứ hai ở phụ nữ trong số các trường hợp tử vong do ung thư liên quan đến rượu.
Rượu là yếu tố nguy cơ có thể thay đổi
Gilberto Lopes, tác giả chính của nghiên cứu và trưởng khoa Ung thư Nội khoa tại Trường Y Miller, cho rằng kết quả nghiên cứu cho thấy cần cung cấp cho mọi người thông tin rõ ràng hơn về những yếu tố lối sống có thể ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.
"Nghiên cứu này làm rõ rằng nguy cơ ung thư liên quan đến rượu không chỉ giới hạn ở một loại bệnh hay một nhóm người nhất định", ông nhấn mạnh.
Theo ông Lopes, việc sử dụng rượu là yếu tố nguy cơ mà mỗi người có thể chủ động thay đổi. Kết quả có thể giúp thúc đẩy những chương trình giáo dục sức khỏe, phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư, tập trung vào các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được.
Mặc dù ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học, nhận thức của cộng đồng về mối liên hệ giữa rượu và ung thư vẫn tương đối thấp so với các yếu tố nguy cơ khác như hút thuốc lá. "Điều quan trọng nhất là mọi người cần hiểu rằng rượu có thể ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư ngoài ung thư gan", Jani nhận định.
Theo chuyên gia, mức tiêu thụ rượu thấp nhất có thể giúp giảm tác động đối với nguy cơ ung thư và sức khỏe tổng thể, dù chưa xác định được một mức rượu hoàn toàn an toàn.
Ngoài nguy cơ gây ung thư ở nhiều cơ quan, rượu bia còn được các chuyên gia đánh giá là yếu tố làm trầm trọng thêm tổn thương gan ở người đang nhiễm virus viêm gan B hoặc C. Sự kết hợp giữa cồn và virus có thể thúc đẩy phản ứng viêm mạn tính tại gan, khiến quá trình xơ hóa gan tiến triển nhanh hơn so với người chỉ nhiễm virus mà không uống rượu.
Bên cạnh đó, cồn còn có thể làm suy giảm khả năng đáp ứng miễn dịch, tạo điều kiện cho virus nhân lên và làm giảm hiệu quả điều trị của các thuốc kháng virus.
Đáng chú ý, người nhiễm viêm gan B hoặc C nếu tiếp tục uống rượu sẽ có nguy cơ mắc ung thư gan (HCC) cao hơn đáng kể so với người không uống rượu, đồng thời tăng nguy cơ suy gan cấp - tình trạng có thể đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
