BlackBerry hồi sinh

Hơn một thập kỷ sau khi các mẫu điện thoại bàn phím QWERTY dần biến mất, BlackBerry đang tạo nên bước ngoặt lớn. Công ty không còn cạnh tranh ở thị trường tiêu dùng phổ thông mà tập trung xây dựng vị thế vững chắc trong mảng phần mềm bảo mật và hệ điều hành ôtô.

Từng chạm đáy sau sự trỗi dậy của smartphone màn hình cảm ứng, BlackBerry đã trải qua cuộc tái cấu trúc đầy ngoạn mục. Doanh nghiệp từng đứng trên bờ vực phá sản nay chuyển mình thành nhà cung cấp nền tảng công nghệ quan trọng cho nền kinh tế hiện đại.

Hành trình hồi sinh

Sự hồi sinh của BlackBerry được đánh dấu bằng cột mốc ghi nhận dòng tiền dương trong quý I/2026. Chỉ số này phản ánh sự ổn định tài chính vững chắc - điều mà hãng chưa từng làm được ở đầu mỗi năm tài chính kể từ 2017.

Trên thị trường chứng khoán, giá cổ phiếu của tập đoàn đã tăng 150% trong vòng một năm qua, đưa giá trị vốn hóa thị trường lên mức khoảng 5,2 tỷ USD. Chỉ riêng trong ngày công bố kết quả kinh doanh vào tháng 6, cổ phiếu công ty đã nhảy vọt tới 20%.

“Chúng tôi đã bước qua giai đoạn chuyển giao để tiến vào giai đoạn tăng trưởng”, ông John Giamatteo, Giám đốc điều hành của BlackBerry phát biểu từ trụ sở chính ở Waterloo, Canada.

Động lực chính đằng sau đà phục hồi thần kỳ này là hai mảng kinh doanh cốt lõi: hệ điều hành QNX và nền tảng bảo mật Secusmart. BlackBerry đã chính thức dừng việc bán điện thoại từ năm 2016 để tập trung toàn bộ nguồn lực cho phần mềm và dịch vụ doanh nghiệp.

Quyết định mua lại hệ điều hành QNX vào năm 2010 với giá khoảng 200 triệu USD, cùng thương vụ thâu tóm nhà cung cấp công nghệ mã hóa Secusmart của Đức bốn năm sau đó, đã mang lại quả ngọt lớn.

Hiện tại, mảng công nghệ QNX đóng góp khoảng 50% tổng doanh thu cho tập đoàn. Hệ điều hành này không chỉ hiện diện trên hầu hết dòng ôtô toàn cầu mà còn được ứng dụng rộng rãi trong thiết bị y tế, robot thương mại, công nghiệp quốc phòng và hàng không vũ trụ.

Hãng tiếp tục mở rộng hợp tác chiến lược với Nvidia, cung cấp phần mềm QNX cho các hệ thống robot tự hành, robot phẫu thuật và tự động hóa công nghiệp. CEO Giamatteo khẳng định công nghệ của BlackBerry phổ biến đến mức hầu như người dùng phổ thông nào cũng đang sử dụng sản phẩm của hãng mà không hề hay biết.

Bên cạnh QNX, phần mềm chống nghe lén Secusmart cũng ngày càng đắt hàng trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu nhiều biến động. Công ty hiện cung cấp các dịch vụ truyền tin mã hóa thoại và tin nhắn đạt tiêu chuẩn quân sự NATO cho 20 chính phủ cùng nhiều ngân hàng lớn hàng đầu thế giới.

Nhờ sự chuyển mình này, BlackBerry đang đi theo con đường tái thiết tương tự Nokia - một cựu vương di động khác từng sụp đổ nhưng đã tìm thấy sức sống mới khi chuyển sang làm hạ tầng trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây.

Quá khứ huy hoàng

Nhiều năm trước, các thiết bị di động với bàn phím QWERTY đặc trưng của BlackBerry từng tạo nên một cơn sốt toàn cầu. Ở thời kỳ đỉnh cao, sản phẩm này phổ biến và thu hút đến mức cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama nhất quyết không chịu từ bỏ chiếc BlackBerry cá nhân của mình.

Thiết bị này cũng là món phụ kiện không thể thiếu của hàng loạt ngôi sao quyền lực tại Hollywood như Brad Pitt hay Angelina Jolie. Với khả năng bảo mật tin nhắn vượt trội và bàn phím vật lý tiện lợi, thương hiệu Canada từng nắm giữ tới 20% thị thị phần điện thoại di động trên toàn thế giới và đạt đỉnh vốn hóa thị trường ở mức 83 tỷ USD.

Tuy nhiên, triều đại hoàng kim của BlackBerry đã nhanh chóng sụp đổ khi Apple ra mắt chiếc iPhone đầu tiên, mở ra kỷ nguyên của smartphone màn hình cảm ứng và kho ứng dụng phong phú.

Trong cuốn "Losing the Signal: The Untold Story Behind the Extraordinary Rise and Spectacular Fall of BlackBerry", hai tác giả Jacquie McNish và Sean Silcoff đã tái hiện chi tiết lý do gã khổng lồ này gục ngã.

Khi đó, đồng sáng lập kiêm CEO BlackBerry, ông Mike Lazaridis, đã có nhận định bộc lộ rõ tầm nhìn hạn chế của ban lãnh đạo: “Ông ấy nhìn thấy chiếc iPhone mới và nghĩ rằng mạng di động sẽ sụp đổ nếu mọi người đều tải dữ liệu như vậy”, hai tác giả chia sẻ trong cuốn sách.

Nhận định sai lầm này đã khiến hãng chậm chân trong việc cải tiến sản phẩm và phải trả giá bằng toàn bộ mảng kinh doanh phần cứng.

Dù vậy, Scott Morrison, nhà sáng lập kiêm giám đốc đầu tư Wealhouse Capital tại Toronto, cho rằng những quyết định BlackBerry đưa ra từ nhiều thập niên trước đã giúp công ty tránh được nguy cơ phá sản và biến mất hoàn toàn.

“Tôi không nghĩ sự trở lại của BlackBerry là may mắn. Bạn tự tạo ra vận may cho mình”, ông Morrison chia sẻ.

Với BlackBerry, cuộc hồi sinh vì thế không phải là việc đưa chiếc điện thoại huyền thoại trở lại. Đó là câu chuyện về một công ty đã chấp nhận từ bỏ hình ảnh từng làm nên tên tuổi để trở thành một phần của hạ tầng công nghệ mà người dùng có thể không nhìn thấy