 |
| Hạn sử dụng được in trên bao bì thực phẩm. Ảnh: National Geographic. |
Nhiều người có thói quen kiểm tra hạn sử dụng được in trên bao bì trước khi quyết định mua hoặc sử dụng thực phẩm. Chỉ cần thấy sản phẩm vừa quá mốc ghi trên nhãn, họ lập tức bỏ đi vì cho rằng thực phẩm đã hết hạn và không còn an toàn. Tuy nhiên, các chuyên gia về an toàn thực phẩm cho biết suy nghĩ này không phải lúc nào cũng đúng.
Ý nghĩa chính xác của hạn sử dụng
Một khảo sát năm 2025 với hơn 2.000 người trưởng thành tại Mỹ cho thấy gần một nửa số người được hỏi hiểu sai ý nghĩa của các cụm từ như "best by", "use by", "sell by" hay "best before". Sự nhầm lẫn này không chỉ khiến các hộ gia đình Mỹ lãng phí khoảng 150 tỷ USD mỗi năm vì bỏ thực phẩm còn dùng được, mà còn góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng lãng phí thực phẩm trên toàn cầu.
Theo National Geographic, phần lớn mốc thời gian được in trên bao bì không phải là "hạn sử dụng" theo nghĩa thực phẩm sẽ hỏng ngay sau ngày đó. Thay vào đó, chúng chủ yếu phản ánh thời điểm sản phẩm đạt chất lượng tốt nhất về hương vị, màu sắc, kết cấu hoặc giá trị dinh dưỡng.
PGS Nicole Arnold, chuyên gia về an toàn thực phẩm tại Đại học Ohio State, nói rằng ngày ghi trên sản phẩm thực phẩm hiếm khi cho biết thời điểm thực phẩm còn an toàn để ăn. Gần như tất cả mốc thời gian ghi trên sản phẩm thực phẩm tại Mỹ đều thể hiện khoảng thời gian sản phẩm duy trì chất lượng tốt nhất.
Sự đa dạng của các thuật ngữ càng khiến người tiêu dùng khó phân biệt. Trong hệ thống ghi nhãn tại Mỹ, mỗi cụm từ mang một ý nghĩa riêng. Ví dụ, "best if used by" hoặc "best by" chỉ thời điểm thực phẩm đạt hương vị và chất lượng tốt nhất, hoàn toàn không phản ánh yếu tố an toàn. "Sell by" là mốc dành cho nhà bán lẻ, cho biết sản phẩm nên được bày bán đến khi nào dựa trên thời gian bảo quản dự kiến. "Pack date" là ngày đóng gói sản phẩm, còn "freeze by" là thời điểm nên cấp đông để giữ chất lượng tối ưu.
Chỉ riêng "use by" mới mang ý nghĩa đặc biệt hơn. Đây là ngày nhà sản xuất khuyến nghị nên sử dụng sản phẩm để đạt chất lượng cao nhất, đồng thời cũng là mốc bắt buộc liên quan an toàn đối với sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh.
Để giảm sự nhầm lẫn, Quốc hội Mỹ đã trình Đạo luật về việc ghi hạn sử dụng trên bao bì. Nếu được thông qua, hệ thống sẽ được đơn giản hóa, chỉ còn hai cụm từ là "best if used by" để chỉ chất lượng và "use by" để chỉ mức độ an toàn. Hiện, dự luật vẫn đang trong quá trình xem xét.
 |
| Một số thực phẩm có thể sử dụng linh hoạt theo hạn sử dụng nếu được bảo quản đúng cách. Ảnh: NPR. |
Có nên sử dụng thực phẩm nếu đã quá hạn trên bao bì?
Dù nhiều mốc thời gian chỉ phản ánh chất lượng, các chuyên gia nhấn mạnh vẫn có những nhóm thực phẩm người tiêu dùng cần tuyệt đối tuân thủ ngày ghi trên bao bì.
Đó là các loại thịt nguội đóng gói, thịt xông khói, xúc xích, thịt tươi, gia cầm, cá và hải sản đóng gói. Những thực phẩm này có nguy cơ phát triển các vi khuẩn gây bệnh như Listeria, E. coli hay Salmonella nếu bảo quản quá lâu, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Đặc biệt, người tiêu dùng không thể đánh giá mức độ an toàn của những sản phẩm này bằng mắt, mũi hay vị giác. Vi khuẩn gây bệnh hoàn toàn vô hình và có thể tồn tại ngay cả khi thực phẩm trông vẫn bình thường.
Bên cạnh đó, sữa công thức và thực phẩm đóng gói dành cho trẻ nhỏ cũng cần được bỏ ngay khi hết ngày "use by", bởi hệ miễn dịch của trẻ em còn non yếu hơn người trưởng thành.
Ở chiều ngược lại, một số thực phẩm có thể sử dụng linh hoạt hơn nếu được bảo quản đúng cách. Các sản phẩm từ sữa như sữa tươi, kem chua, sữa chua hay bơ vẫn có thể sử dụng sau ngày "best by" nếu luôn được bảo quản ở nhiệt độ khoảng 4,4 độ C hoặc thấp hơn.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sữa tươi thường có thể dùng thêm từ 5-7 ngày sau mốc ghi trên bao bì. Phô mai cứng có thể bảo quản thêm 3-4 tuần, trong khi sữa chua có thể sử dụng thêm 1-2 tuần và bơ có thể dùng thêm từ 1-3 tháng.
Trứng cũng là trường hợp khá đặc biệt. Nếu được nấu chín kỹ, trứng vẫn có thể ăn trong vòng một đến hai tuần sau ngày ghi trên nhãn.
Tuy nhiên, sau khi các hộp sữa, phô mai hoặc sữa chua đã được mở nắp, thực phẩm sẽ tiếp xúc với không khí, ánh sáng và độ ẩm, khiến tốc độ hư hỏng tăng nhanh. Trước khi sử dụng, người tiêu dùng nên kiểm tra kỹ bằng cách quan sát xem có nấm mốc hay không, đồng thời ngửi và nếm thử nếu cần thiết.
Đối với các thực phẩm khô như bánh quy, ngũ cốc, mì, gạo, nước sốt, gia vị, nước trái cây hoặc đồ ăn vặt, chuyên gia cho rằng người tiêu dùng hoàn toàn có thể sử dụng các giác quan để đánh giá.
Nếu sản phẩm không có mùi lạ, không đổi màu, không có dấu hiệu nấm mốc hay biến đổi kết cấu, chúng thường vẫn có thể sử dụng dù đã qua mốc ghi trên bao bì. Chẳng hạn, ngũ cốc bị ỉu chủ yếu làm giảm trải nghiệm ăn uống chứ không đồng nghĩa với việc gây hại cho sức khỏe.
Ngược lại, bất kỳ thực phẩm nào xuất hiện mùi bất thường, rau củ trở nên mềm nhũn, dầu ăn hoặc các loại hạt có mùi ôi khét đều nên được loại bỏ ngay, bởi chất lượng đã suy giảm đáng kể.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị người tiêu dùng nên hình thành thói quen sắp xếp thực phẩm theo nguyên tắc "nhập trước - dùng trước". Nguyên tắc này có nghĩa là dùng các sản phẩm cũ trước, đồng thời thường xuyên vệ sinh tủ lạnh nhằm hạn chế vi khuẩn phát triển và lây nhiễm sang thực phẩm khác.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
