Vì sao chúng ta nhanh chán những thứ mình từng khao khát?

Có những lúc ta tin rằng chỉ cần đạt được một điều gì đó, cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp hơn. Một công việc mơ ước, mức lương cao hơn, một chiếc xe mới, căn nhà rộng hơn hay một mối quan hệ như ý… đều có thể trở thành đích đến mà ta theo đuổi suốt nhiều năm.

Nhưng khi có được chúng, cảm giác hạnh phúc lại không kéo dài như kỳ vọng. Chiếc xe từng khiến ta háo hức dần trở thành phương tiện đi lại quen thuộc. Công việc từng là ước mơ bắt đầu xuất hiện những điều khiến ta phàn nàn. Mối quan hệ từng khiến ta say mê cũng lại trở nên nhàm chán.

Trong cuốn Chủ nghĩa khắc kỷ, tác giả William B. Irvine cho rằng một trong những nguyên nhân khiến con người không hạnh phúc nằm ở chính quá trình này: chúng ta rất dễ thích nghi với những điều từng khiến mình vui sướng, rồi tiếp tục tạo ra những ham muốn mới.

Tác giả/Tác phẩm

A Guide to the Good Life: The Ancient Art of Stoic Joy (Chủ nghĩa khắc kỷ)

Tác giả: William B. Irvine · Xuất bản & Phát hành: · NXB Công Thương, Thái Hà Books

Chủ nghĩa khắc kỷ (A Guide to the Good Life: The Ancient Art of Stoic Joy) là cuốn sách của William B. Irvine, tập trung vào những tư tưởng của triết học Khắc kỷ và cách vận dụng chúng để đối diện với những vấn đề quen thuộc trong cuộc sống hiện đại. Thông qua các quan niệm về ham muốn, nghịch cảnh, mất mát và hạnh phúc, tác giả gợi mở cách nhìn giúp con người sống tỉnh thức hơn, bớt phụ thuộc vào những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát.

William B. Irvine là giáo sư triết học tại Đại học Bang Wright và là tác giả của 7 cuốn sách. Bên cạnh A Guide to the Good Life, ông còn có nhiều bài viết được đăng trên Huffington Post, Salon, Time và BBC. Những nghiên cứu và tác phẩm của ông tập trung vào việc đưa các tư tưởng triết học, đặc biệt là triết học Khắc kỷ, đến gần hơn với đời sống thường nhật.

Hạnh phúc không kéo dài như chúng ta tưởng

Con người thường có xu hướng tin rằng một khi đạt được thứ mình mong muốn, cảm giác thỏa mãn sẽ duy trì lâu dài. Chính niềm tin đó thúc đẩy chúng ta không ngừng đặt ra những mục tiêu mới.

Muốn có một công việc tốt hơn, ta học tập và làm việc chăm chỉ trong nhiều năm. Khi đạt được vị trí mong muốn, chúng ta vui mừng, sung sướng. Nhưng một thời gian sau, những điều từng khiến ta tự hào nay lại trở nên quen thuộc. Thay vào đó là những lời phàn nàn về mức lương, đồng nghiệp hay cách đối xử của cấp trên.

Điều tương tự cũng xảy ra với vật chất, tài sản. Một chiếc điện thoại mới, chiếc túi đắt tiền hay căn nhà rộng rãi có thể mang đến niềm vui ngay khi ta sở hữu được chúng. Thế nhưng, cảm giác ấy rồi cũng dần phai nhạt. Khi đã quen với những gì đang có, chúng ta lại bắt đầu để ý đến những thứ mình chưa có.

Nhiều người ban đầu hào hứng khi có được công việc mơ ước, nhưng sau một thời gian lại dần quen thuộc, mất hứng thú và bắt đầu bất mãn với lương thưởng, đồng nghiệp hay môi trường làm việc. Ảnh: Magnific.

William B. Irvine dẫn nghiên cứu của hai nhà tâm lý học Shane Frederick và George Loewenstein về “hiệu ứng thích nghi với khoái lạc”. Theo đó, con người thường nhanh chóng quen với những điều tốt đẹp mới xuất hiện, khiến niềm vui ban đầu dần giảm đi và cảm xúc trở về như trước.

Những người trúng xổ số là một ví dụ điển hình cho hiện tượng này. Số tiền thưởng lớn giúp họ sở hữu những thứ trước đây chỉ dám mơ ước, như xe sang, nhà đẹp hay một cuộc sống sung túc, đủ đầy.

Tuy nhiên, niềm vui ban đầu thường không kéo dài. Sau một thời gian, họ dần quen với những gì đang có và những điều từng khiến họ hạnh phúc cũng trở nên bình thường.

Vì sao chúng ta luôn muốn nhiều hơn

Vấn đề không nằm ở việc con người có mong muốn hay theo đuổi những điều tốt đẹp. Điều đáng suy ngẫm là chúng ta thường đặt hạnh phúc của mình vào một tương lai chưa xảy ra.

Ban đầu, những điều đạt được có thể mang đến niềm vui và cảm giác mãn nguyện, nhưng theo thời gian, sự quen thuộc khiến con người dễ mất hứng thú và tiếp tục nảy sinh những ham muốn mới. Ảnh: Magnific.

“Chỉ cần…” có lẽ là một trong những câu nói quen thuộc nhất trong hành trình đi tìm hạnh phúc. Chỉ cần có công việc mơ ước, ta sẽ thấy mãn nguyện; chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn, ta sẽ bớt lo toan; chỉ cần sở hữu món đồ mình khao khát, ta sẽ thấy cuộc sống đủ đầy; chỉ cần gặp đúng người, những ngày tháng sau này sẽ trở nên trọn vẹn.

Thế nhưng, ngay khi một “chỉ cần” trở thành hiện thực, một “chỉ cần” khác lại xuất hiện. Niềm vui vừa kịp nở rộ đã dần nhường chỗ cho sự quen thuộc, rồi từ đó nảy sinh những mong cầu mới. Con người cứ thế bước vào vòng xoay của ham muốn: khao khát, đạt được, thích nghi, rồi lại bất mãn và tiếp tục kiếm tìm những điều mới khác.

Ta tưởng mình đang từng bước tiến gần hơn đến hạnh phúc, nhưng đôi khi lại chỉ đang chạy mãi trên một con đường không có điểm dừng, từ ham muốn này sang ham muốn khác.

Hạnh phúc có lẽ không nằm ở việc sở hữu ngày càng nhiều, mà ở cách chúng ta nhìn những gì mình đang có. Chủ nghĩa khắc kỷ gợi nhắc rằng hãy biết trân trọng hiện tại, bởi mọi thứ đều có thể đổi thay hoặc mất đi.

Hạnh phúc không phải một đích đến để chúng ta chạy mãi theo, mà là một quá trình học cách sống hài lòng với hiện tại. Đôi khi, biết đủ không có nghĩa là ngừng tiến về phía trước, mà là không để những ham muốn không có điểm dừng khiến ta quên mất những điều vốn đã làm cuộc sống trở nên đáng quý.