Đề xuất gần 290.000 tỷ đồng làm vành đai 5 - vùng Thủ đô

Sáng 6/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội Chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 5 - vùng Thủ đô Hà Nội.

Theo tờ trình, dự án có phạm vi, quy mô, chiều dài đầu tư khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương. Tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h; đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60 - 80km/h.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh trình bày về dự án vành đai 5 - vùng Thủ đô. Ảnh: Quochoi.vn.

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ hướng tuyến của dự án được nghiên cứu, lựa chọn bảo đảm phù hợp với quy hoạch, chiều dài ngắn nhất có thể, hạn chế khối lượng giải phóng mặt bằng. Phương án tuyến lựa chọn đã được 7/7 địa phương liên quan có ý kiến thống nhất bằng văn bản.

Theo báo cáo sơ bộ, để thực hiện dự án, phạm vi giải phóng mặt bằng khoảng 4.011ha với chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 78.143 tỷ đồng.

Về hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất áp dụng phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) và hình thức đầu tư công.

Về tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách Trung ương và đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, làm bằng vốn ngân sách địa phương.

Chính phủ dự kiến bố trí cho dự án trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 59.700 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, dự án chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, khởi công năm 2027, cơ bản hoàn thành các đoạn được ưu tiên vào năm 2030, Các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành tuyến trước 2035.

Dự án cũng đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt, trong đó có 8 cơ chế đã từng được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án giao thông trọng điểm.

Đề nghị Chính phủ làm rõ nhiều nội dung

Theo Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày, dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia theo quy định của Điều 8 Luật Đầu tư công. Hồ sơ dự án cơ bản đáp ứng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, thống nhất số liệu giữa các tài liệu; làm rõ phạm vi thu hồi đất, số hộ bị ảnh hưởng, tái định cư, đối tượng yếu thế để bảo đảm tính đầy đủ và chính xác của hồ sơ.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: Quochoi.vn.

Ngoài ra, Chính phủ cần tiếp tục làm rõ mối quan hệ với các dự án giao thông trọng điểm khác; đánh giá hiệu quả tổng thể của mạng lưới giao thông; xây dựng cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong quản lý quy hoạch, khai thác quỹ đất, đầu tư hạ tầng kết nối và vận hành toàn tuyến.

Về phạm vi, quy mô, hình thức đầu tư và tổ chức thực hiện, Chính phủ cần làm rõ hơn cơ chế điều phối thống nhất, trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương; bảo đảm đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ, chất lượng công trình và giải ngân vốn.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách trung ương, ngân sách địa phương (nhất là các địa phương dự kiến được giao bố trí số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng) theo từng giai đoạn.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị đánh giá kỹ tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn cho nhiều dự án quan trọng quốc gia khác được triển khai đồng thời trong cùng giai đoạn.

Chính phủ chịu trách nhiệm về việc xác định tổng mức đầu tư và xác định nguồn vốn thực hiện dự án bảo đảm đủ cơ sở trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư dự án.

Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nguồn vật liệu xây dựng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát đầy đủ số liệu về đất đai, dân cư bị ảnh hưởng; chuẩn bị đầy đủ quỹ đất tái định cư; đồng thời có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.

Đối với nguồn vật liệu xây dựng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần xây dựng phương án tổng thể về nhu cầu, nguồn cung, vận chuyển, khai thác hợp pháp và bảo vệ môi trường, tránh thiếu vật liệu hoặc phát sinh khai thác trái phép làm ảnh hưởng tiến độ và hiệu quả đầu tư dự án.

Chính phủ làm rõ cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất, phương pháp xác định nguồn thu, nguyên tắc phân chia giữa ngân sách trung ương và địa phương, cũng như cơ chế hoàn trả cho dự án; đồng thời có giải pháp ngăn ngừa đầu cơ đất đai.

“Đề nghị bổ sung phân tích đầy đủ hiệu quả đầu tư, thời gian hoàn vốn, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, hiệu quả khai thác từng giai đoạn và nguy cơ giảm hiệu quả nếu các dự án kết nối triển khai chậm“, ông Mãi nêu.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng nhấn mạnh, đối với các cơ chế, chính sách đặc thù, đề nghị chỉ áp dụng đối với những nội dung thực sự cần thiết, có căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, công khai, minh bạch và gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để phòng, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.