Bồi dưỡng nhân lực thích ứng thị trường xuất bản mới

Trong 6 tháng đầu năm, Đường sách TP.HCM đạt doanh thu hơn 32 tỷ đồng, tăng gần 3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lượng sách tiêu thụ giảm hơn 5%. Theo đánh giá của Công ty TNHH Đường sách TP.HCM, điều này phản ánh sự thay đổi trong hành vi của người đọc khi ngày càng ưu tiên trải nghiệm không gian văn hóa thay vì chỉ mua sách.

Bối cảnh đó đặt ra yêu cầu mới cho những người làm xuất bản, phát hành và thư viện. Nhân sự trong ngành giờ đây không chỉ bán sách mà còn phải hiểu độc giả, tạo trải nghiệm và kết nối họ với văn hóa đọc.

Ở TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, nhiều chương trình đào tạo nghiệp vụ đang được triển khai cho đội ngũ làm xuất bản, phát hành và thư viện. Điểm chung của các chương trình này là chuẩn bị nguồn nhân lực trước những thay đổi của thị trường và quá trình chuyển đổi số.

Nâng cao năng lực bán hàng cho nhân sự ngành xuất bản

Trong ba ngày từ 29 đến 31/7, Công ty TNHH Đường sách TP.HCM phối hợp với Khoa Thư viện và Xuất bản, Trường đại học Văn hóa TP.HCM tổ chức lớp tập huấn "Kỹ năng bán hàng xuất bản phẩm", quy tụ gần 70 học viên đến từ 21 nhà xuất bản, doanh nghiệp phát hành sách và đơn vị văn hóa.

Theo ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Đường sách TP.HCM, mục tiêu của khóa học là bổ sung kỹ năng bán hàng đồng thời giúp đội ngũ làm nghề hiểu rõ hơn bức tranh của ngành xuất bản hiện nay.

"Nội dung của các chuyên đề sẽ giúp học viên tiếp cận với những thông tin về thực trạng hoạt động của ngành xuất bản, về thị trường sách và hoạt động phát triển văn hóa đọc; về người đọc có những thách thức, có những cơ hội phát triển hiện nay và sắp tới như thế nào ", ông Lê Hoàng nói.

Ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Đường sách TP.HCM, chia sẻ về tình hình hoạt động xuất bản và văn hóa đọc ở Việt Nam tại lớp tập huấn. Ảnh: Đường sách TP.HCM.

Theo ông, chương trình đồng thời dành nhiều nội dung cho kỹ năng bán hàng, từ nghiệp vụ đến thực hành, "góp phần nâng cao năng lực bán hàng hiệu quả cho học viên, nhân viên của các đơn vị, các gian hàng tại hai đường sách".

TS Thái Thu Hoài - Phó trưởng khoa điều hành Khoa Thư viện và Xuất bản, Trường đại học Văn hóa TP.HCM - cho biết chương trình được thiết kế để phù hợp cho nhiều nhóm học viên khác nhau, từ quản lý đến nhân viên bán hàng. Bà cho rằng sự đa dạng của học viên cũng tạo điều kiện để các đơn vị chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau trong quá trình vận hành các gian hàng tại Đường sách TP.HCM và Đường sách Thủ Đức.

"Chương trình có sự tham gia của cả cán bộ quản lý và nhân viên trực tiếp, nên nội dung được thiết kế phù hợp với từng nhóm học viên. Mỗi đối tượng sẽ có cách tiếp cận và những kiến thức phù hợp để áp dụng vào thực tiễn tại đơn vị", TS Hoài chia sẻ.

Các học viên trình bày nội dung, ý tưởng khi tham gia lớp tập huấn "Kỹ năng bán hàng xuất bản phẩm". Ảnh: Đường sách TP.HCM.

Đầu tư vào con người để thích ứng chuyển đổi số

Tại Hà Nội, ngày 3/8, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật phối hợp với Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu (Văn phòng Trung ương Đảng) và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức buổi làm việc về thực hiện quy trình lõi biên tập, xuất bản, in và phát hành trên Hệ thống quản lý xuất bản.

Tại đây, các cán bộ, biên tập viên và người lao động được hướng dẫn chi tiết quy trình đăng ký đề tài, biên tập, đọc duyệt bản thảo trên môi trường số, đồng thời cùng trao đổi những khó khăn phát sinh để hoàn thiện quy trình vận hành.

Sau đó, đơn vị tiếp tục tổ chức hội nghị tập huấn về công tác soạn thảo văn bản, lập hồ sơ công việc và nộp hồ sơ vào lưu trữ hiện hành. Nội dung tập trung vào xử lý văn bản điện tử trên Hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp, cập nhật các quy định mới về thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản của Đảng, hướng dẫn lập hồ sơ giấy, hồ sơ điện tử và quy trình nộp hồ sơ vào lưu trữ hiện hành theo các hướng dẫn mới của Văn phòng Trung ương Đảng.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, phát biểu tại buổi tập huấn ngày 3/8. Ảnh: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật.

Trong khi đó, lĩnh vực thư viện cũng đang thay đổi để theo kịp hành vi tiếp cận tri thức của người đọc. Đầu tháng 8, Thư viện Đà Nẵng tổ chức lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác thư viện với ba chuyên đề về truyền thông thư viện trong kỷ nguyên số, thiết kế trải nghiệm đọc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phát triển tài nguyên thông tin, đổi mới dịch vụ, hướng tới mô hình thư viện số thông minh.

Điểm chung của các chương trình này là không giới hạn ở việc bồi dưỡng nghiệp vụ truyền thống. Thay vào đó, nội dung đào tạo ngày càng gắn với chuyển đổi số, công nghệ, hành vi người dùng và trải nghiệm độc giả - những yếu tố đang tạo ra sự thay đổi đối với toàn bộ chuỗi giá trị xuất bản.

Theo TS Tạ Thị Lan Khanh, giảng viên Học viện Cán bộ TP.HCM, yếu tố thực tiễn là điều cần được ưu tiên trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo. "Phần thực hành nên được xây dựng từ những mô hình, tình huống thực tế mà học viên đang gặp tại đơn vị, để sau khóa học có thể áp dụng và giải quyết ngay, thay vì chỉ dừng ở lý thuyết", bà chia sẻ.

Theo các chuyên gia, khi thị trường xuất bản thay đổi, sự cạnh tranh không dừng lại ở chất lượng nội dung hay giá thành của một cuốn sách. Trải nghiệm của bạn đọc, năng lực tư vấn của người bán sách, khả năng ứng dụng công nghệ trong quản trị xuất bản hay cách tổ chức không gian đọc đều trở thành những yếu tố quyết định khả năng tiếp cận độc giả.