Bệnh lý ba mẹ cần lưu ý trong những năm đầu đời của trẻ sinh mổ

Sinh mổ là lựa chọn cần thiết trong nhiều tình huống y khoa và đã giúp đảm bảo sự an toàn cho vô số ca sinh. Nhưng song hành cùng lợi ích đó, khoa học những năm gần đây cũng ghi nhận một số khác biệt về sức khỏe giữa trẻ sinh mổ và trẻ sinh thường trong giai đoạn đầu đời.

Nhóm bệnh lý được ghi nhận có thể gặp ở trẻ sinh mổ

Khi chào đời qua đường sinh tự nhiên, em bé tiếp xúc với hệ vi sinh vật của mẹ và nhận những lợi khuẩn đầu tiên - bước khởi đầu quan trọng trong quá trình hình thành hệ vi sinh đường ruột. Trong khi đó, trẻ sinh mổ không trải qua quá trình này, dẫn đến những tháng đầu đời con thường có hệ vi sinh kém đa dạng hơn. Tỷ lệ một số nhóm lợi khuẩn như Bacteroidetes và Actinobacteria ở nhóm trẻ này cũng thấp hơn so với trẻ sinh thường. Sự khác biệt này là một trong những yếu tố góp phần lý giải việc trẻ sinh mổ có nguy cơ cao hơn mắc một số nhóm bệnh lý trong những năm đầu đời.

Trong giai đoạn hệ miễn dịch còn đang hoàn thiện, những khác biệt về hệ vi sinh có thể khiến trẻ sinh mổ dễ gặp một số nhóm bệnh lý hơn.

Tổng quan được công bố trên chuyên san The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice năm 2024, tổng hợp từ 113 nghiên cứu, cho thấy so với trẻ sinh thường, trẻ sinh mổ có nguy cơ cao hơn với hen suyễn, viêm mũi - kết mạc dị ứng, viêm da cơ địa/chàm, dị ứng thức ăn và tình trạng mẫn cảm dị ứng.

Đối với sức khỏe hô hấp, nhiều nghiên cứu quan sát đã ghi nhận mối liên quan giữa sinh mổ và nguy cơ mắc một số bệnh hô hấp trong những năm đầu đời. Cụ thể, nghiên cứu tại Đài Loan (Trung Quốc) trên gần 1,9 triệu trẻ nhỏ cho thấy nhóm sinh mổ có nguy cơ nhiễm khuẩn hô hấp và béo phì cao hơn so với nhóm sinh qua đường âm đạo. Đối với viêm tiểu phế quản - một trong những bệnh nhiễm khuẩn hô hấp dưới thường gặp ở trẻ nhỏ - nghiên cứu cũng chỉ rõ việc sinh mổ chủ động có liên quan đến nguy cơ nhập viện cao hơn trong hai năm đầu đời.

Nhìn chung, những khác biệt trong hệ vi sinh đường ruột giai đoạn đầu đời giữa trẻ sinh mổ và sinh thường, được xem là mắt xích ảnh hưởng đến cách hệ miễn dịch của con trưởng thành trong những năm sau.

Chăm sóc hệ vi sinh và đề kháng cho trẻ sinh mổ từ sớm

Đường ruột không chỉ là nơi tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất, mà còn là trung tâm của hệ miễn dịch, khi khoảng 70-80% tế bào miễn dịch của cơ thể tập trung tại đây. Do đó, hệ vi sinh đường ruột cân bằng là nền tảng cho sức đề kháng của trẻ. Với trẻ sinh mổ, bởi hệ vi sinh này có sự khác biệt ngay từ đầu, việc chăm sóc đường ruột và xây dựng nền tảng đề kháng càng cần được quan tâm sớm.

Vi sinh vật giúp hệ miễn dịch nhận biết đâu là lợi khuẩn, đâu là mầm bệnh cần tấn công. Nhờ có sự huấn luyện này, hệ miễn dịch của bé phát triển cân đối, sẵn sàng nhận diện và chống lại tác nhân gây bệnh.

Nền tảng ấy được xây trước hết từ sữa mẹ. Sữa mẹ chứa lợi khuẩn, kháng thể và dưỡng chất hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, nên nuôi con bằng sữa mẹ khi có thể là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt với trẻ sinh mổ.

Trong quá trình bổ sung dinh dưỡng, ba mẹ có thể quan tâm đến những thành phần hỗ trợ đề kháng và tiêu hóa được bảo chứng khoa học. Trong số này, lactoferrin được giới y khoa chú ý nhờ vai trò trong tuyến phòng vệ tự nhiên với cơ chế gắn giữ sắt tự do - vi chất mà nhiều tác nhân gây hại cần để phát triển, từ đó góp phần hạn chế điều kiện phát triển của chúng, đồng thời hỗ trợ hoạt động của các tế bào miễn dịch.

Song song với đó, kháng thể IgG từ sữa non - một kháng thể quan trọng tham gia nhận diện, ghi nhớ kháng nguyên và góp phần bảo vệ cơ thể trẻ trước các tác nhân gây hại từ môi trường cũng được lưu ý. Các thành phần này tạo hiệu quả bổ trợ, hỗ trợ xây dựng nền tảng đề kháng từ sớm. Theo đó, việc bổ sung sữa non cho bé có thể cung cấp thêm các hoạt chất sinh học tự nhiên, góp phần hỗ trợ hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Một số thành phần khác cũng được quan tâm như HMO (đặc biệt 2'-FL), prebiotic FOS có tác dụng nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ trẻ nhỏ hấp thu dưỡng chất tốt hơn. Đặc biệt, một số nghiên cứu ghi nhận công thức bổ sung HMO (2'-FL) giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn hô hấp ở trẻ, còn FOS là prebiotic hỗ trợ lợi khuẩn phát triển, góp phần chăm sóc sức khỏe tiêu hóa và đề kháng.

Việc chăm sóc đường ruột và xây dựng nền tảng đề kháng ở trẻ sinh mổ cần được quan tâm sớm.

Được nghiên cứu và phát triển bởi Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng Nutifood Thụy Điển (NNRIS), Nutifood GrowPLUS+ Colostrum Lactoferrin - với phức hợp tăng đề kháng từ 3 thành phần chủ lực gồm lactoferrin, sữa non 24h chứa kháng thể IgG và công thức FDI (HMO + FOS) - là lựa chọn được nhiều ba mẹ Việt tin dùng cho con sinh mổ. Với tác động cộng hưởng từ các thành phần, sản phẩm giúp hỗ trợ củng cố hàng rào đề kháng và giúp con phát triển toàn diện từ những năm đầu đời.

Nhìn ở góc độ dài hạn, việc nuôi dưỡng hệ vi sinh và củng cố đề kháng cho trẻ sinh mổ không chỉ nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh trước mắt. Quan trọng hơn, đây là giai đoạn hệ miễn dịch đang được “định hình”, việc đầu tư vào giải pháp chăm sóc phù hợp về dinh dưỡng có thể góp phần xây dựng nền tảng sức khỏe bền vững cho trẻ.