 |
| Duy Mạnh và tuyển Việt Nam ăn mừng chức vô địch ASEAN Cup gần nhất năm 2024. Ảnh: Minh Chiến. |
Suốt ba thập kỷ
Các cường quốc xưng vương
Những huyền thoại ra đời
Kiêu hãnh và đam mê
Gắn kết cả khu vực
Kiến tạo một di sản
Đó là lời thoại đầy tự hào của trailer ASEAN Cup 2026. Giải đấu gắn liền với tuổi thơ nhiều người, với thăng trầm của bao đội tuyển, bỗng đối mặt nhiều thách thức.
Phân tán sự chờ đợi
Dù luôn bị gắn mác vùng trũng, Đông Nam Á là khu vực đặc biệt cuồng nhiệt với bóng đá. Có lẽ chỉ trừ Philippines vốn chuộng quyền anh, bi-a hay bóng rổ, 10 quốc gia còn lại đều xem các trận đấu của đội tuyển quốc gia là trọng đại.
Những biển người khóc cười cùng màu cờ sắc áo, sự đa dạng về phong cách, những câu chuyện kình địch ly kỳ; và tất nhiên, cả độ chịu chi của các nhãn hàng lớn nhỏ, quốc tế lẫn địa phương, muốn gắn hình ảnh với bóng đá khu vực này... Tất cả tổng hòa thành miếng bánh không nhỏ. Và liệu có miếng bánh nào lọt khỏi mắt xanh của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA).
Quyết định công nhận ASEAN Cup là giải chính thức từ năm 2024, với các trận quốc tế loại A cấp độ một chỉ là bước “dạm ngõ”. Thị trường gần 700 triệu dân quá béo bở và tiềm năng, khiến FIFA không đứng ngoài được nữa.
 |
FIFA hứa hẹn gây ấn tượng mạnh với giải đấu ra mắt Đông Nam Á. Ảnh: Reuters. |
Và một khi đã đổ bộ, công nghệ tổ chức vượt trội sẽ được tổ chức này triển khai: từ công tác truyền hình, thương hiệu, truyền thông đến bài toán thương mại đều hứa hẹn ở tiêu chuẩn cao hơn hẳn những gì khu vực từng chứng kiến. Sự tò mò dành cho FIFA ASEAN Cup là rất lớn, bất chấp việc giải chỉ được tổ chức ngắn ngày trong dịp FIFA Days tháng 9 vắt sang tháng 10.
Diễn biến tại Đông Nam Á những tháng qua cho thấy ASEAN Cup, dẫu giàu truyền thống và chiếm nhiều tình cảm, đang phần nào lép vế trước người bạn mới. Lần đầu tiên nào cũng gây phấn khích; và việc ngày hội mới của FIFA gióng trống chỉ ít lâu sau trận chung kết ASEAN Cup cũng mang đến bất lợi cho giải đấu kỳ cựu. Cực đoan hơn, với những người thích mới mẻ, ASEAN Cup 2026 chỉ đóng vai trò... lời hát chào sân, trước khi ngôi sao quốc tế vén màn.
Không chỉ khán giả và truyền thông, xu hướng đó lan sang những người trực tiếp tham dự. Lấy trường hợp của Cao Pendant Quang Vinh làm ví dụ. Tuyển thủ Việt kiều chất lượng này mới 5 trận khoác áo tuyển Việt Nam và chưa dự vòng chung kết giải đấu nào. Thật khó nói anh khát khao cùng Công an Hà Nội đá play-off AFC Champions League hơn cơ hội dành danh hiệu đầu tiên cùng “Những chiến binh sao vàng”. Quang Vinh có thể đã đàm phán khác đi với đội chủ quản và VFF, nếu giải đấu mới của FIFA không chờ sẵn ngay sau đó.
 |
| Cao Pendant Quang Vinh (số 13) vắng mặt trong chiến dịch ASEAN Cup nhưng nhiều khả năng sẽ dự FIFA ASEAN Cup. Ảnh: Minh Chiến. |
Phân tán sự quyết tâm
Indonesia là đội mạnh nhất Đông Nam Á hiện tại (vào đến vòng loại cuối World Cup 2026) nhưng lại chưa từng vô địch ASEAN Cup (4 lần về nhì). Tưởng như họ sẽ tận dụng mùa hè cùng các mối quan hệ, nguồn tài chính dồi dào để triệu tập đội hình mạnh nhất chinh phục ngôi vương. Ấy vậy mà có đến 13 cầu thủ lai tên tuổi đang chơi ở châu Âu vắng mặt, tiêu biểu là thủ môn Maarten Paes (Ajax), hậu vệ Kevin Diks (Borussia Monchengladbach), Calvin Verdonk (Lille), Jay Idzes (Sassuolo), tiền vệ Joey Pelupessy (Lommel, Bỉ) hay tiền đạo Ole Romeny (Fortuna Sittard, Hà Lan).
Tổng giá trị đội hình Indonesia ở ASEAN Cup 2026 là 9,43 triệu Euro, cao nhất giải, nhưng vẫn quá khiêm tốn so với con số 32,67 triệu euro mà chính HLV John Herdman từng tập hợp hồi tháng 3. Để so sánh, tổng giá trị chuyển nhượng của đương kim vô địch Việt Nam chỉ là 6,63 triệu euro.
Đến đây thi nhiều người đang nghĩ về chiến thắng 3-0 vừa qua của tuyển Việt Nam trước Indonesia ở Bogor đúng không?
 |
| Indonesia hiện tại vắng mặt nhiều hảo thủ từng thắng Saudi Arabia, Trung Quốc ở vòng loại World Cup. Ảnh: Minh Chiến. |
Á quân Thái Lan cũng không dồn toàn lực phục thù. Các lão tướng Chanathip Songkrasin và Theerathon Bunmathan vắng mặt đã đành, những ngôi sao sung sức như Supachok Sarachat, Suphanat Mueanta hay Ekanit Panya cũng bị CLB chủ quản giữ lại.
Đáng nói hơn, danh sách Thái Lan không phải toàn trẻ mà vẫn có khá nhiều cầu thủ tuổi băm như Narubadin Weerawatnodom (31 tuổi), Sarach Yooyen (34 tuổi), Pokklaw Anan (35 tuổi), Adisorn Promrak (32 tuổi), Manuel Bihr (32 tuổi) hay Pansa Hemviboon (35 tuổi). Họ nỗ lực kết hợp hài hòa, nhưng thiếu vắng những cái tên tốt nhất.
Việc giải đấu không trực thuộc lịch FIFA Days vẫn là điểm yếu chí tử của ASEAN Cup, khiến rất nhiều đội gặp khó chuyện gom quân. Không phải nước nào cũng dành sự chú ý và điều chỉnh đặc biệt cho tuyển quốc gia như Việt Nam. Siam Sport cho biết các CLB Thai League còn không nhả quân đúng hạn triệu tập cho “Voi Chiến”. Và họ đã làm điều đó nhiều lần trong các kỳ AFF/ASEAN Cup gần đây, buộc Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thái Lan "Madam" Pang và HLV trưởng Anthony Hudson phải vất vả đàm phán.
 |
| Quá nhiều giải đấu liên tiếp khiến người xem bị ngộp? |
"No nê" sau World Cup
Lý do khả dĩ cuối cùng là sự no nê bóng đá thời gian qua. Khán giả Đông Nam Á vốn rất cuồng nhiệt với bóng đá đỉnh cao châu Âu, nên việc vừa theo dõi xong mùa giải dài hơi, lại đón cơn sóng World Cup nhiều đội, nhiều trận nhất lịch sử quả thực hơi quá tải. Lịch thi đấu trải dài từ tối đến... trưa hôm sau của mùa hè Bắc Mỹ đã bào mòn thể lực khán giả.
Chỉ 5 ngày sau chung kết thế giới, ASEAN Cup 2026 khởi tranh với trận đấu giữa Campuchia và Singapore. Khoảng cách ấy chưa đủ để khán giả nghỉ ngơi, phục hồi sự tập trung và càng khó để Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF) làm truyền thông bài bản, hiệu quả (dù thực tế là công tác truyền thông của giải này đã tiến bộ rất nhiều vài năm qua).
Với các khán giả Việt Nam, trước mắt chúng ta còn là đại tiệc liên hoàn FIFA ASEAN Cup, Asian Games, U17 World Cup và cả Asian Cup đầu năm sau. Tâm lý “để dành sự quan tâm” là có thật, và nó ảnh hưởng không nhỏ đến sức hút của ASEAN Cup 2026.
 |
| CĐV Việt Nam cần giữ sức để liên tiếp cổ vũ các cấp ĐTQG từ nay đến đầu năm sau. Ảnh: Việt Linh. |
Nhưng có thực sự mất giá?
Quá nhiều yếu tố bất lợi rơi cùng một thời điểm khiến giải đấu truyền thống đứng trước thách thức. Nó vẫn có địa lợi, nhưng thiên thời và nhân hòa thì lép vế trước nhiều sự cạnh tranh.
Tuy nhiên, nói ASEAN Cup mất giá cũng không hẳn. Nó vẫn là sân chơi với mật độ thường xuyên đáng quý, là “lò luyện” chất lượng cho các đội tuyển lẫn cầu thủ, vốn không có nhiều cơ hội thi đấu quốc tế cấp độ cao hơn.
Chúng ta nghĩ sự hiểu nhau quá rõ và gặp nhau quá nhiều sẽ gây nhàm chán. Nhưng, chính việc Singapore suýt gây sốc trước Việt Nam, rồi Việt Nam lại lần đầu thắng trên sân Indonesia trong bối cảnh khó khăn là minh chứng: biến số hấp dẫn vẫn thường xuyên xảy ra giữa những cái tên giàu duyên nợ.
Viễn cảnh ASEAN Cup dừng lại hay sáp nhập vào FIFA ASEAN Cup vẫn khó xảy ra trong tương lai, khi AFF và các liên đoàn thành viên khó mà chịu bỏ miếng bánh quen thuộc, cả về chuyên môn lẫn thương mại này. Nói ASEAN Cup mất giá có vẻ không đúng, vì nếu giải Đông Nam Á mất giá thật, sao FIFA còn nhảy vào tranh giành?
Sự cạnh tranh, bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực, cũng sẽ thúc đẩy tư duy và mở ra cơ hội phát triển. ASEAN Cup hứa hẹn sẽ đổi mới về nhiều mặt (thể thức, khách mời...) để trở nên hấp dẫn hơn, tiếp nối di sản đã dày công tạo dựng.
Tinh thần bóng đá Việt Nam
Từ “Thường Châu tuyết trắng” năm 2018 đến chiếc cúp AFF 2018, bóng đá Việt Nam không chỉ ghi dấu trên bảng tỷ số mà còn khắc sâu trong tâm trí người hâm mộ. Các cuốn sách như Bão lửa U23, U23 - Những chuyện chưa kể, Những chiến binh sao vàng ghi lại hành trình kiên cường của các cầu thủ áo đỏ, truyền cảm hứng về lòng quả cảm, tinh thần tập thể và khát vọng vươn xa. Đây là những tư liệu cảm xúc và sống động cho người yêu thể thao Việt.
